ДАХ

ДАХ 

Сыт зыIисыр мы ДАХыр, лIо нобэ къэскIэ зыщхьэпар, лъэпкъым къыднэсыу сыт иФIыгъэу къыдэк1ар, да еплъыкIэр къытхалъхьэ лъэпкъым дипщэдейр ФIым хуэзышэну?

Дунейпсо Адыгэ Хасэ щыжыпIам дей дунейм тет адыгэу хъуами къызэдащтэ зы еплъыкIэкIэ адыгэр дунейм и екIуэкIыкIэм декIу Iуэхугъуэхэм адыгэр хуэзышэу зы къалэн ипщэ дэлъын хуейщ. Ауэ нобэм къэсыху мыпхуэдэ зы къалэн иужь итакъым. Мы хасэм гугъэФIкIэ хета хасэхэм къырагъащта унаФэхэри щIым къытемхъуэФу къэнэжащ.

 Хасэр зыгуэрэхэм яIэщIэхьэри епха хасэхэм ямыщIэхыурэ адыгэ лъэпкъыр зикI ягъэкIуэтэн зиммурад мы цIыхухэм езбы япщэдей нахъ зыри ямIуэхуурэ лъэпкъым ипщэдейм дэджэгуахэщ. ГукIэ псэкIэ хасэм лъэпкъ щхьэ хэтхэми бэуапIэ ягъуэтакъым. Iуэхур зыдынэсар аращи хасэр адыгэ лъэпкъыр дунейм инобэм екIу гупщысэкIэ ипщэдейр имлъыхъуэжыФ гупщысэм хагъанэри адыгэ лъэпкъыр мыбэуэжыФ ящIащ. Урыс къэралыгъуэр урыс парштыхьыр псоуэ абы къырагъэлу лъэпкъым ФIы къыхуащIэ гупщысэр лъэпкъым зыгуэрурэ щырагъэкIуэкIащ. Дийаспорам къыщапсэлъ псалъэ памцIэхэри къэщхьэпащ ахэм. Хэкум исхэм щэхуурэ дэ дымыхъумэ дийаспорам и гупщысэм къигъэгубжьа урысхэр зыми зэтыриIыгъэФынкъым гупщысэр халъхьэри дуней екIуэкIыкIэм и пэжыгъэр Iэзэурэ ахэми щагъапщкIуащ. Урысхэми “дэр мыхъуамэ мис дийаспорам къипсэлъыри Фэ дыкъывдощI” жыраIэурэ ахэри къэгъапцIэри езбы я Iуэхур ФIыуэ зырагъэкIуащ. Урысей къэралыгъуэри экономикар лъэщ ищIыныр ипэ зэрригъувам щхьэ адыгэ Iуэхур Iэпэдэгъэлэл ищIащ.

 Аращи нобэ дыкъыздэсам икIи ди лъэпкъми, икIи урысей къэралыгъуэми Iуэхур зэр пхэнджым гу лъитэу щIидзащ. Лъэпкъыр зэрзытыраIыгъэм, урыс къэралыгъуэри дуней екIуэкIыкIэм адыгэр зыхуишэным гу лъитащ. Адыгэ лъэпкъым и макъ пэжкIэ ДАХыр зэрмыпсалъэм, икIи дийаспорамрэ хэкумрэ я гупщысэр икIи зэтемыхуэу икIи дуней пэжыгъэм зэртемыувэм щхьэ Адыгэмрэ Урысхэмрэ пэжыгъэм тет зы гупщысэкIэ зэгурызгъэIуэн утыкум зэрримытым щхьэ Iуэхур утыку къинащ. Дуней екIуэкIыкIэм икIи Адыгэм икIи урысым зэгурыIуэу мы Iуэхум къыхэкIын зэрхуейр къэжыреIэ. Адыгэр лъэпкъыу зихъумэжын щхьэ и хэкум зэрхуэныкъуэм щхьэ, Урыс къэралыгъуэри къэкIуэну зэманым зауэ гупщысэкIэ къэралыгъуэм ирагъэзэрыхьыу къэралыгъуэр щхьэ Iуэху хыррамгъэдзэн щхьэ мыбы хуэныкъуэщ.

 

Ипэ дийаспорамрэ хэкумрэ зэрыгъэцIыхун хуейщ. ЗэрыцIыхухэмэ гъэлэяуэ ящхьэ кIуэцI щекIуэкI, дунейм къыщымхъуну гупщысэхэр ягъэIылъынущ. УнаФэ зыхуащIу хуащIа унаФэр езым зэрремэм щхьэ унаФэ къудейм къэнэ гупщысэхэр ягъэIылъынурэ дунейм и нобэм щекIуэкIыну щыт гупщысэкIэ езбы яунэФэщIхэр къыхигъэкIынущ. Дийаспорам зауэм теухуа и еплъыкIэр игъэтIылъынущ. Хэкурысхэми хэхэсым къикIхэм мыбы зауэрэ банэрэ къэхьынукъым, хэкум дыздэлажьэу дыздэпсоуижыФынущ жаIэнурэ пэжыгъэм теухуа гъащIэм зыратынущ.

 Аращи дэри урысири зыхуэныкъуэр зэгурыIуэнщ. Ауэ къуагъхэм дэр щхьэ унаФэ зыщIхэр дэ ди унэФэщIхэкъым. Ахэм Адыгэми Урысхэми япщэдейм ФIыкIэ зыри къэхуихьынукъым. Зауэрэ банэрэ зимIуэху, и хэку щыпсоуижын ди цIыхухэм гъуэгу яхузэIухынкIэ АдыгэмкIэ ФIыгъэ зэр хэлъым хуэдиз УрысхэмкIи хэлъщ. Нобэ къэс ДАХыр зыIэщIэзгъэхьа гупщысэр езгъэкIуэкIхэм лъэпкъыитIыми я лей екIащ. ДАХым хэтхэр мэгузавэ иджы, дунейм зэрремкIуижхэм лъэпкъитыми гу щылъатэну махуэхэр унэгъущ. КъагъапцIахэм “Сыт мыпхуэдэу дыщIэвгъэунэхъунум яужь ФщIитар?” жаIэнурэ ахэм яIэу хъуари яIэщIэкIынущ.

 Пэжым зедывгъэт. Пэжыу дызэрывгъэцIыху. Дуней екIуэкIыкIэм девгъаджэ. ЗыкIэ шынэрэ, гугъэ пэжым кIэрыкI щыIэкъым. Пэжым дыкIэлъыкIуэмэ пэжыу зыпщэдей диIэнущ.

 

Маргъущ Везир Саврум

 11.09.2014

15:54

 

KÖPRÜLERİ FARKINDA OLMADAN YIKMAK

KÖPRÜLERİ FARKINDA OLMADAN YIKMAK

Vatana yıllarca hasret kalan ve bir şekilde vatana gitmiş, orada yaşayan insanlarımız var. Bu insanlardan bir kısmı diasporadayken ideolojileriyle vatanı yeniden kuracaklarına şiddetle inanan insanlardı. Bu insanlar uzun yıllar vatana alınterlerini akıtarak orada yaşarken diasporada yıllarca savundukları “ideoloji ile” vatanın kurtulamayacağı ayırımına vardılar. Vatanın en çok ihtiyaç duyduğu  şeyin barış ve vatan sevgisiyle diasporanın mümkün olduğunca vatana sahip çıkıp orada yeniden bütünleşmek gerektiğini farkettiler.

Bu insanların en büyük çıkmazı ise diasporaya o farkettikleri gerçeği anlatamamalarıdır. Yıllarca diasporada Rus düşmanlığıyla yaşayıp vatana döndükten sonra ve orada bir süre yaşadıktan sonra  barıştan söz etmeleri sürekli olarak onlara karşı haksız bir saldırıya yol açmaktadır. Sürekli ifade etmeye çalıştığımız, dünya gerçekleriyle bağdaşmayan aşırıcı çözüm önerilerini savunan insanlar yapmaktadır bu saldırıyı. Vatanda az önce kastettiğimiz insanları döneklikle ve Rus yalakalığıyla suçlamaktadırlar. Hiçbir zaman fiili olarak gerçekleşse bile ilk kendilerinin kaçacağı çatışmayı savunmaktadırlar saldırıda bulunanlar. Bu insanlar söylemleriyle halkımızın gerçeklere dayalı bir çözüme ulaşmalarını engellemekte ve çözümsüzlüğe hizmet etmektedirler.

Diasporada “Rus yanlısı” damgası yapıştırılan bu insanlar kolay kolay kendilerini ifade edememekte, büyük saldırılara göğüs germek zorunda kalmaktadırlar. Damga yapıştıran insanlar da vatana hiçbir somut katkı sağlamayan kuru sözlerle halkımızın zamanını çalmaktadırlar. Bugün diaspora ve anavatanın birbirini tanımamasının ve ortak işler yapamamasının sebebi işte bu damga yapıştıran insanlardır.

Anavatandaki gözlemlerim ve görüşmelerim oradaki insanların bizi hiç mi hiç tanımadıklarını gösterdi. Konuştuğum tüm insanlar bizimle ilgili gerçeklere açlar. Anavatana gitmemizi can-ı gönülden istiyorlar. Ancak diasporadan duydukları sesler onları ürkütüyor. Oraya gidecek insanların orada çatışma ve sorunlara yol açmasından korkuyorlar. Oraya ideolojize edilmiş herhangi bir şey taşımamızı istemiyorlar. Oranın havasını beraber solumamızı, orada beraber gelecek inşa etmemizi istiyorlar. Vatanın mamur hale gelmesi ve diasporadan dönenlerle mutlu bir gelecek kurmak arzu ettikleri tek şey.

Ama köprüleri yıktık biz. Orada yaşayan insanların gerçek yaşantılarını, gerçek arzularını bize iletecek insanlar vatanda çatışma ve mücadele olmamalı dediklerinde kulaklarımızı onlara tıkadık. Polemiklerimizle onları yalnız ve fonksiyonsuz bıraktık. Bu insanlar sürekli olarak diasporadan yükselen seslerden dolayı da orada tam olarak anlaşılamadı. Bu insanlar orada bunu kırmak için çok çabaladıysa da bizden gerçekçi bir sesle karşılık alamadıkları için yalnızlıklarında bocalamaktan öte gidemediler.

Vatanımız yalnız ve çocukları birbirinden uzak. Yüreğimizin aklı vatanı hiçbir şekilde vatanı yeni savaşlarla kuramayacağımızı söylüyor. Vatanın çocukları birbirine hasret ve birbirini tanımaya muhtaç. Bunlardan dolayı vatana bizi barışla çağıran ve oraya terimizle dokunmaya çağıran insanlarımıza önce söylemlerimizle sonra eylemlerimizle destek olalım. Hepimizin sıkıntısı yaralanmışlıklarımızın gerçeklerden bizi uzaklaştırması. Bizi gerçekliğe çağıran insanlar emin olun kimsenin yalakası değiller. O insanlar bizim köprümüz olmalı… İnanmıyorsanız söylediklerime buyurun anavatana gidin. İnsanlarla konuşun. Gerçeğinizi arayın. Yok bunları yapmayacaksanız artık susun.

Marğuş Vezir Savrum

10.09.2014

23:13

УРЫС КЪЭРАЛЫГЪУЭР КЪЫДИГЪЭКI ХАБЗЭХЭМ ХУРРЕСАКЪ НЭХЪКIЭ ЕЗЫР ЕЗЫРУ ЗИГЪЭЛЪЭПЭРЭПЭНУЩ МЫ СЫТХХЭРИ ЗЭРЗЫХАХРИ ПСОМИ КУЭДУ ФIЫУЭ ДОЩIЭР

Русский-TÜRKÇE-АДЫГЭБЗЭ
Lütfen farkına varalım!
Iуэхум Фхуэсакъ!

УРЫС КЪЭРАЛЫГЪУЭР КЪЫДИГЪЭКI ХАБЗЭХЭМ ХУРРЕСАКЪ НЭХЪКIЭ ЕЗЫР ЕЗЫРУ ЗИГЪЭЛЪЭПЭРЭПЭНУЩ МЫ СЫТХХЭРИ ЗЭРЗЫХАХРИ ПСОМИ КУЭДУ ФIЫУЭ ДОЩIЭР

““”иджыпсту Урыс Думэм закон яшъта, урысыбзэр зымыц1ыхур къэралым къырамыгъэхьэжьыну. Къэк1ожьыну мыбы хуехэм ар зэрагъэш1эн хуе. “”
НетIэ ищхьэ тет псалъэр Iинтернетым сыщеджащ. Мы хъыбарым хэт еплъыкIэкIэ къыдэкIыну къэралыгъуэ хабзэм урысыми адыгэми ФIы къыхуихьынукъым.
Урыс къэралыгъуэм акъыл ест, нобэмрэ пщедеймрэ емджэФ. урыс къэралыгъуэр ФIыуэ зылъагъу зыФIэщI ауэ апхуэдэу щымыт урысхэр зищхьэм акъыл ит урысхэм иррауши жоуэ сотхыр мыхэр.
Дунейм и нобэмрэ ипщэдеймрэ ФIыуэ Феджэ. Фэ мыпхуэдэ хабзэхэмкIэ урыз къэралыгъуэр лъэщ ФыщIыу ар Фхъума ФызФощIиж ауэ Iуэхур мыракъым зытетыр. Фэ ФымыщIэурэ а ФызпыщIэт америкам ФыдоIэпыкъур. Америкам и гугъэр аращи адыгэм хэкукIэ и гугъэу хъуари игъэкIуэду зыхэс лъэпкъхэм хэшэпсыхьмэ ахэр пропагандакIэ зыщIигъэстэнурэ, адыгэр мырат жиIэнурэ ахэр къыФтыриутIыпщхьэнущ. Куризямрэ, Украинамрэ мыхэр щызэхуишэсынурэ мыхэр IэщэкIэ игъэсэнущ. Мыхэми IэщэкIэ къыФтекIуэн яФIэщIыурэ урыс къэралыгъуэм ибэнэнухэщ. Мыхэм ящIэну Iуэхур аращи икIи адыгэхэр щыпсохэм икIи урысейм икурэ купсэм нэкIуэнухэрэ икIи Фи цIыхум икIи ди цIыхум лей ирахынущ. Фи экономикари зытекъутэнущ, дахэу икIи щэхуу ФыпсоужыФынукъым.
Пэжщ, диаспорам ис адыгэм къыФтеплъэ мыхъу адыгэ куэдщ. Ахэр мыпхуэдэу къыФтеплъэ мыхъуу урысейм нихьэми къэралыгъуэр зэрзэхэзэрыхьынумкIи Фошынэр. Ауэ акъылым жиIэр мыращ, адыгэм сыт ищхьэ къырикIуами нобэ зыхуейр губжь къыФтырахижынракъым. Ахэр зыхуей къудейр япсоукIэр яхъумэнращ. Ар нахъыФIыу щахъумэнур я хэкуращи ар яIэщIэсхыну, ар пэжыжэ яхуэсщIыну гупщысэу хъуами адыгэр зэщIигъэстэнущ. Адыгэр зыхэс лъэпкъхэк хэшэпсыхьмэ мыбы ФыкъелынкIэи зикI Фымгугъэ. Адыгэм зигъэкIуэдыху, пэмыщI Фи жэгъуэгъу лъэпкъхэр къыдэзэрыхьынурэ икIи адыгэр, икIи Фэ Фагъэунэхъунущ.
Пэжщ, урыс къэралыгъуэм итIысхьэжыныр зы хабзэ епхын хуейщ. Ауэ мы хабзэр икIи Фэ, икIи дэ зыдэтщтэФын хуейщ. НэхъкIэ мыбы къыхэкIыну зауэмрэ, банэмрэ тIумкIи дыпшынижынущ.
И хэкум нэкIуэжыу зауэрэ банэрэ имIуэхуу лэжьэнухэр, псоунухэр хэт зэран хуэхъуну? Урыс къэралыгъуэм мыр хуэФащэу зы хабзэм ирипхмэ икIи ди зэныкъуэкъур игъэбыдэнущ, икIи лъэпкъитри нэхъ мамыр ищIынущ. Махуэ къэс маФIэ къыФIщIидзын хуэдэу Фысшышынэ Физ унэгъу хуэдэу Фолъытэри адыгэр мыбы Фыщошынэ. фыкIэрыкI мыбыи зэи Фи унэгъум ФыдэтIыси Фепсалъэ. Фэ маФIэ къыФщIэнэну маФIэм тIури Фызэрисынур тIуми зэвгъэщIэн хуэйщ. Мес Фи Абхъаз политикар дуней екIуэкIыкIэм дахэу Феджэри зэФхъуэкIыФащ. Мыпхуэдэ зы Iуэхур къызэрыхъуныр хэт жиIэрэт? Ауэ акъылым жиIати ФедэIуащ. Иджыи Фи адыгэ политикар дунейм и пэжыгъэм тевухуэ. Адыгэм ФыгурыIуэмэ къэралыгъуэм а и лъэныкъуэмкIэ Фи шынэу хъуари зэдэвухынущ.
Урысыбзэ зыщIэракъым урысейр къэсхъумэнур. Америкам лэжьапIэшхуитIыр дэзгъэуея Iэ террористхэми къухьлъатэ ягъэлъэтэФтэкъым ауэ зэрагъащIащ. Аращи мыбыкIэ, мыпхуэдэ хабзэкIэ зыФхъумэФынкъым. фызхъумэФын закъуэри адыгэмрэ Фэрэ дунейм екIу зы еплъыкIэмкIэ ФызгурыIуэнращ. Фыкъэущ.
Маргъущ Везир Саврум
08.09.2014
22:11

Считаю, что Государственная Дума, которая принимает законы, должна быть осторожна при их принятии, чтобы не споткнуться о них.
Сейчас она приняла закон, который станет препятствием для тех, кто желает вернуться на историческую родину, утверждающий, что без знания русского языка они не смогут вернуться. Но такой закон принесет проблемы не только нам, адыгам, но и русским. Я обращаюсь к тем из них, кто любит свою родину, кто имеет какое-то понятие о любви к своим корням.
Принимая такой закон, Россия думает, что делает хорошо для своих граждан. Но это не так. Сама не зная, она помогает Америке. Посмотрите внимательно на сегодняшний и, особенно, на завтрашний день. Америка сможет воздействовать не только пропагандой. Для Украины она сейчас организовала учебу, как захватить власть и какими средствами. Присылает инструкторов туда. И как только украинцы и их сторонники получат необходимые навыки, знание и оружие, они пойдут на Россию войной. А так как ближе всего к Украине юг, то больше всего пострадает и экономика Кавказа, являющегося житницей. Все народы здесь будут втянуты в войну, разрушится экономика, ухудшится жизнь, погибнут люди.
Не исключаю, что есть люди из диаспоры, ненавидящие Россию. Но сегодня они не собираются ей вредить. Единственное, что им сейчас нужно – сохранить свою жизнь и жизнь своих близких. Но ее можно сохранить только на своей исторической родине. И если Россия принимает такой закон, который препятствует нашему возвращению домой из-за незнания языка, то она подбрасывает хворост в огонь. Это разозлит диаспору во всех странах. И тогда неизвестно, как события развернутся. Но ясно то, что в одном костре сгорят все
Я считаю, что странам, где живет диаспора, и России надо принять общий закон, общие положения, определяющие порядок переселения адыгов, желающих вернуться. Никто из них не собирается воевать. Они хотят жить мирно и трудиться, а Россия укрепит свой международный авторитет и мир среди своих граждан. России не надо бояться адыгов. Не они – враги.
Россия может, когда хочет, мирно решать политические вопросы с народами, как она сделала с Абхазией, где возобладал разум. Пусть он победит и в решении проблем с адыгами. Россию оберегают не только те, кто знает русский язык. Вспомните две американские высотки, взлетевшие в воздух. Те, кто подорвал их, не знал языка, но они его выучили.
России необходимо иметь одинаковый с другими странами подход к борьбе с терроризмом. Проснитесь!
Маргуш Везир Саврум
08.09.2014

22:11

RUS DEVLETİ ÇIKARDIĞI YASALARDA DİKKATLİ OLSUN AKSİ TAKDİRDE KENDİSİNE ÇELME TAKMIŞ OLACAKTIR, AYRICA HEPİMİZ BİLİYORUZ Kİ YAZDIKLARIMI ELBET İLGİLİ İNSANLAR OKUYOR
“Şu anda Rus Duma’sı bir yasa çıkarıyor Rusça bilmeyenleri ülkeye kabul etmemeye yönelik. Vatana dönmek isteyenler bunun farkına varsın..”
Az önce yukarıda yazanları internetten okudum. Bu haberdeki bakış açısıyla çıkarılacak hiçbir yasanın ne Ruslara ne de Adıgelere yarar getirmeyeceği açıktır.
Rus Devletine yol gösteren (!), bugünü ve yarını okuyamayan, Rus Devletini sevdiğini zanneden fakat gerçekte bunun farkında olmayan Ruslara geleceğe dair gerçek görüsü olan Ruslar yol gösterir düşüncesiyle yazıyorum yazdıklarımı.
Dünyanın bugününü ve yarınını iyi okuyun. Bu tür yasalar çıkararak Rus Devletini güçlendireceğinizi ve onu böylelikle koruyabileceğinizi zannediyorsunuz kendinizce fakat iş böyle değil. Siz farkında değilsiniz ancak bu tür yaklaşımlar sadece rakibiniz olan Amerika’ya fayda sağlamaktadır. Amerika’nın derin politikası zamanı geldiğinde vatanından tamamen umudunu kesmiş ve tamamen asimile olmuş Adıgeleri propagandayla tahrik etmek, onlara yeni bir kimlik oluşturarak onları yıkıcı amaçlarla Rus Devleti içine salmaktır. Ukrayna ve Gürcistan’da umudunu kaybetmiş bu insanlar silahlı eğitimlerden geçirilecek silahla size üstün geleceklerine inandırılacak bu insanlar Rusya içlerine sızacaklar. Bu insanlar hem Adıgelerin yaşadığı bölgedeki insanlara hem de Rusya içindeki insanlara büyük kayıplar verdireceklerdir. Bunun üstüne ekonominiz de bozulacak, rahat ve huzurlu günler geride kalacaktır.
Doğrudur, diasporada yaşayan ve sizi sevmeyen Adıgeler sayıca çok. Bu insanları bu düşüncelerini değiştirmeden Rus Devletine kabul ettiğiniz takdirde de büyük sıkıntılar yaşanacağı da doğrudur ve bu konuda çekingen davranmanız da anlaşılır bir durum. Fakat aklın söylediği şudur ki Adıgeler tüm yaşadıklarının karşılığı olarak öç almak için istemiyorlar vatanlarını. Adıgelerin tek derdi benliklerini korumaktır. Benliklerini en iyi koruyacakları yer vatanları olduğu için de vatanlarını ellerinden alacak ve vatanlarını kendilerinden uzaklaştıracak her teşebbüs Adıgeleri size karşı tahrik edecektir. Adıgeler nasıl olsa asimile olup sorunumuz bitecek bahanesine sığınmayın çünkü o zaman bu meselenin içine size düşman uluslar da dahil olacaklar ve hem Adıgeler hem de Ruslar felaketler yaşayacaktır.
Doğrudur, Rus Devletine yeniden yerleşen Adıgeler için belirli yasalar olmalıdır. Fakat bu yasalar hem Rusların hem de Adıgelerin uzlaştığı yasalar olmak zorundadır. Böyle yapılmadığında doğacak olumsuz bedeli her iki halk da ödeyecektir.
Kendi vatanına dönmek isteyen ve çatışmada istemeyen insanların kime ne zararı dokunacak? Rus Devleti bunu akılcı bir yasaya bağlarsa eğer aradaki gerginlik ortadan kalkacaktır ve iki halk da daha müreffeh olacaktır. Her gün evinizi ateşe vermesinden korktuğunuz bir komşunuz gibi görüyorsunuz Adıgeleri. Artık bundan vazgeçin ve komşunuzla artık oturup konuşun. Sizi yakacak ateş her ikinizi de yakacak artık bunu kabul edin. Yeni Abhazya politikanızı dünya dengelerini iyi okuyarak oluşturdunuz. Böyle bir politika geliştireceğiniz kimin aklına gelirdi? Fakat aklın söylediği oydu ve uydunuz buna. Şimdi Adıge politikanızı dünya gerçeklerine göre yeniden belirleme vaktidir. Eğer Adıgelerle anlaşırsanız ülkenin o kesimiyle ilgili sorunları çözmüş olacaksınız.
Rusça bilenler korumayacak ülkenizi. Amerika’daki İkiz Kuleleri havaya uçuran o teröristler de uçak uçurmayı bilmiyorlardı, ama öğrendiler. Sonuç şudur ki çıkardığınız böyle yasalar sizi korumayacak. Sizi tek koruyacak şey Adıgelerle beraber dünya gerçeklerine uyan bir bakış açısıyla uzlaşmanızdan geçiyor.
Marğuş Vezir Savrum
08.09.2014
22:11

БЫЩIЭРАЩ ЛЪАПIЭР БЫЦIЫХУРАКЪЫМ

БЫЩIЭРАЩ ЛЪАПIЭР БЫЦIЫХУРАКЪЫМ

Псори ды цIыхущ. Куэдым махуэ къэс ды цIыхур хыдогъэхъуэр ауэ дыцIыхумкIэ гъэщIэм хэдгъэхъуэращ Iуэхур зыдэщыIэр. Куэд къоувэр утыкум “ар сэращ нахъыФIыу зыцIыхур” жоуэ. Ауэ и цIыхугъэр гъащIэм пкъы игъуэтауи щыплъагъуркъым.

Дэ ди цIэр “цIыху”щ. ЩIыналъэм дыкъыщытехъуа дыдэми щIыналъэм и хабзэмрэ, и цIыхугъэмрэ тхэлъыу дыщытщ. Ауэ дыкъыстехъуа щIыпIэм ицIэм куэд къыджэIэ. Абы и цIэр “ЩIЫГУ”щ. “ЩыпщIэн щIыпIэ”щ къикIыр. ЩIыгум щэкIуэкI лъэхъаным къыщыхъум и цIэри “гъащIэ”щ. Абы щхьэ умщIа цIыху “мыщIэм” къикI щыIэкъым, мыщIэ “цIыхуныгъэ”ми къикI щыIэкъым.

Аращи доцIыху сытри. Ди цIыхуныгъэри хыдогъэхъуэ. Ар махуэ къэси догъэлъагъуэ. Дэ сыт щыгъуэ дыцIыхум гъащIэ еттми мис апщыгъуэм дей ди гъащIэр цIыху гъащIэ хъуынущ. Ди цIыхугъэм и гъащIэ хъуынущ.

Лъэпкъ Iуэхум псалъэр къэсхьынщи доцIыху хъун хуейр ауэ ды цIыхур гъащIэм хэдгъувэн, абы лъэ егъэгъуэтыу гъэпсоун, ар дыщIэн щхьэ куэд дыщIэкъым. Допсалъэр ауэ дипсэм хэлъыр гъащIэм хэтлъхьэу дыпсокъым(=лIа къикIыу аращ). Абы щхьэ екIуэкIыкIэм дыдэпсокъым (екIуэкIыкIэм  екIун). ЩымыIэмрэ гъащIэ зымгъуэтамкIи зыщIыпIи дынэскъым.

Маргъущ везир саврум

06.09.14

23:43

ПСОМ ИПЭ ЦIЫХУР ФIЫУЭ ЛЪАГЪУН ХУЕЙЩ

ПСОМ ИПЭ ЦIЫХУР ФIЫУЭ ЛЪАГЪУН ХУЕЙЩ
Да лъэпкъми щыррещ цIыхум цIыхугъэ хэлъа нэужь Iэ цIыхур ФIыуэ зымлъагъум езым и лъэпкъым дахэ иригъэхъулIэФынкъым. Бгъэгъмэ угъижынщ, быкъутэмэ зэтепкъутам укъыщIэнэнщ.
ЦIыхум и лъэпкъыр нэхъыбэу ФIыуэ щIилъагъур сыт тIэ? Ар ипсэм хэлъ, илъэпкъым дилъэгъуа, псэм зезгъэужь дахэм къыбгъэдокIыр. ЦIыхум ипсэр зыхуыщIэкъур дахэмрэ гуапэмрэ дунейм къытегъэхъуэнщ. ЦIыхум игур щымыуэми и акъылыр щоуэ загъэурэ. ЦIыху акъылыр зыхущIэкъур цIыхум езбы ищхьэр нэхъапэ ищIыу псори езым зэлъэФэлIэнщ.
Дэ ды адыгэпсэщ. Адыгэ цIыхугъэм хэтлъэгъуа дахэмрэ гуапэмрэщ дэ адыгагъэ щIыжытIэри. Ауэ зы лъэпкъым къыздыхэкI зы псоукIэм къигъэщIэу зэрщытым щхьэ адыгагъэр псоун щхьэ лъэпкъыр щыздыхэс щIыпIэ хуэныкъуэщ. ЦIыхум хэлъым и нэхъ кум и цIэр “хэ”щ, аращ “хэм” и “кум” тщIыхуэныкъуэри. Дипсэм хэлъ дахэмрэ гуапэмрэ псо тщIыу гъащIэ еттын тхуэныкъуэщ. Хэкур щымыIэмэ, хэку тщымыпсомэ дыныкъуэщи дыпсокъым. Дипсэр къипсыкIын хуэныкъуэщ. КЪипсычыу дахэрэ гуапэуэ хэлъыр къигъэлъэгъуэн хуэныкъуэщ. Дипсэхэр зэрызыурэ атIкIэ мыткIэ икъухьащи хэлъ дэхагъэм зигъэлъэгъуэФкъым. Псэхэр зэIоч.Псэхэр БэуэжыФкъым. ЦIыхур хэкум щIыхуейр мыбы щхьэ, ФIыгъэщ ауэ ищхьэ ФIыгъэр мыхъуу лъэпкъым и ФIыгъэщ.
Мыбы акъыл хэлщ жоуэ дэсшажьэхэм я нахъыбэм я гугъэ закъуэр лъэпкъкъым, ящхьэ закъуэм ирагъэкIыну щыт езбы ялъэIэсыну щыт зэлъэФэлIэныгъэрщ. ЦIэрыIуэ хъунущ, мылку зырилъэФэлIэнущ. Мыбы лъэIэсын щхьэи цIыху текIуадэри ФIэIуэхукъым. Аращи лIэныгъэм лIыгъэ пылъщ жиIэу къуагъым къыкъуэпсэлъыкIхэм лъэпкъи, адыги я Iуэхукъым. Мы цIыхухэм езбы я IуэхукIэ лъэпкъыр зэрахуэ къудейщ.
Абы щхьэ лъэпкърэ, хэкурэ жызыIэхэм Фахуэсакъ. Фи гумкIэ, ФипсэмкIэ Феплъ Iуэхум. Фи гумрэ Фипсэмрэ хэлъым Фхуишэмэ ФыкIуэ. Абы ФадэIэпыкъу, ядэвубыд яIыгъыр. Мыр ФымыщIэмэ Фэри лъэпкърэ хэкурэ ФхуэФащэкъым. Фызыхэплъам Фипсэм хэлъыр хэмылъмэи ар зетеФкъутэ, Фымгъэбауэ, Фымгъэпсалъэ.
Маргъущ Везир Саврум
05.09.14
23:48

HALKIN SAHİPLENMEDİĞİ İLE HALKIMIZ NEREYE VARABİLİR

HALKIN SAHİPLENMEDİĞİ İLE HALKIMIZ NEREYE VARABİLİR
Hepimiz çok sevindik yaşadığımız ülke yasalar çıkardı, dilimizi, kültürümüzü yaşatabilecek yasal zemine kavuştuk diye.
Hepimiz, bir araya gelince yakınıyoruz. Gidişatın böyle olmaması gerektiğini, bir şeyler yapmazsak toplum olarak asimile olacağımızı ve ne kadar da güzel insanlar olduğumuzu söylüyoruz. Kimse ise toplum olarak bu denli duyarsız olduğumuzu ve yok oluşumuzun asıl sebebinin kendimiz olduğunu pek ifade etmiyor. Çocuklarımıza seçmeli Adıgece bile seçtirme konusunda oldukça aciziz. Ya birileri bizi sürükleyecek, ya da herkes yaptıktan sonra yaparız düşüncesiyle davranacağız.
Bir üniversitemizde yaklaşık olarak üç yıldır Adıge Dili bölümü olmasına rağmen bu bölümün neden halen öğrenci almadığı, bu bölümde karşılaşılan sorunları, bu bölüme bin bir umutla gelen ve o bölümün açılmasını sağlayan insanın sorunlarını kimse umursamıyor. Halkımız duyarsız ve umursamaz. Söze geldiği zaman mangalda kül bırakmayan elit insanlarımız maalesef ki ortada yok. Halkı için, dili, kültürü için gerçek ve bilimsel çalışmalar yapan ve halkı eğer elini verirse beraber iyiye yürüyebilecekleri bu insan yalnız örneğin.
Kimse bizim adımıza bizi kurtaramaz. Eğer biz bir şeylerin değişmesi gerektiğini ifade ediyor ve mesele destek olma konusuna geldiğinde kaçıyorsak bizim kurtulacak halimiz kalmamış demektir. Celladına teslim olmuş, ölümünü bekleyen ölüm mahkûmuyuz.
Ey halkım, duyarlı olun. Duyarlı olmak halkın adına çalışan insanlara maddi ve manevi olarak yardımcı olmaktır. Ayrıca “Biz yardımcı olmak isterdik, ancak nereden bilelim o insanın bizi aldatmadığını!” gibi bahanelere de sarılmayın. Kimse kusura bakmasın ancak herkes kimin halkı için çalıştığını gayet iyi biliyor ve o insanlar iyi tanıyor. Artık silkinelim ve uyanalım. Ya da artık eyleme dönüşmeyecekse konuşmayalım, ölüm uykusuna huzurla yatalım.
Marğuş Vezir Savrum
04.09.14
23:29

ХЭКУМ, АДЫГЭ КЪЭРАЛЫГЪУЭХЭМ Я ТХЬЭМАДЭХЭМРЭ Я УНЭФЭЩIХЭМРЭ ЯХУЭГЪЭЗАЩ

ХЭКУМ, АДЫГЭ КЪЭРАЛЫГЪУЭХЭМ Я ТХЬЭМАДЭХЭМРЭ Я УНЭФЭЩIХЭМРЭ ЯХУЭГЪЭЗАЩ

Псом мыхъуми Фи нахъыбэм Адыгэгу ФызэркIуэцIылъыр дощIэ. Адыгейм пэмыщI адрей къэралыгъуэхэр лъэпкъ тIурытым я къэралыгъуэу зэрзэгуэтым щхьэ хъеипIэ куэди зэрывмыгъуэтри къыдгуроIуэр. Ауэ ФщIэФын куэди щыIэу, зэрывмыщIэри дигу къоуэр.

Псом япэ хэкум икIи адыгэу икIи балкъарыу, икIи къаршеуэ икIау мэлуанихым щIигъу цIыху щыIэщ. Мы цIыхухэм я пщэдейр икIи езбыхэм икIи урысей къэралыгъуэм и къэкIуэным щхьэ зы гуэрэм епхын хуейкъэ? Мы цIыху бжыгъэр хэкум щыIэм нэхъри нахъыбэщ. Мыпхуэдэу екIуэкIмэ, зыри зэмхъуэкIмэ Iуэхур лъэныкъуитIкIэ зыгуэр едмыпхмэ къэхъуну Iуэху дысхуэмейхэр дауэ ФгъэувыIэну? Адыгэ закъуэр хэтхыу лъэпкъ Iуэху жытIэФкъым жыФIэмэ Фыкъуаншэщ. Адыгэм пэмыщI зи хьэкъ зыгъэкIуэдахэри къыхэвгъэщыурэ мы Iуэхур евгъэкIуэкIыФынщ. Фи нобэ къудейр дауэми еФхьэкIынщ, ауэ икIи хэкурысхэм икIи урысхэм я пщэдейм хэкыпIэ гугъу зиIэ Iуэхухэр къэхъуу щIидзэм хэт и гъащIэр тыншыу щесхьэкIынур хэкум къыжыФ-Iэ.

ЗэрыФлъэгъуащи зыри зэрывмыщIэм щхьэ вахьабист жыхуэФIэхэр хэкум нырагъэзэрыхьри хэтми (урысми адыгэми) Фищхьэр ягъэузащ. Псори зэхэзейхуе ФащIащ. Ди цIыхухэр текIуэдащ, экономикам зиужьакъым.

Пэжщ, хэхэсхэм сытри яжьэ къызэрихьыу жаIэр. ЖаIэхэм я нахъыбэри щIым теувэкъым ауэ Фэ а жаIэхэр пэжым къытеФшэн щхьэ, пэжыр ахэм ягурывгъэIуэн щхьэ сыт ФщIа? фщIа закъуэр полицияхэмкIэ цIыхухэм лъэныкъуитIкIи текъузэнращ. Мыбы сыт къихьар: зэщыгугъуншэныгъэрэ, хэгъэзыхьыныгъэрэщ.

Дуней политика екIуэкIыкIэм гу лъыФтэтэмэ адыгэри урысри зэхэзейхуэ мыхъуу зэрзэгурыIуэн хуейри къывгурыIуэнт. Куризиям, Америкамрэ дыгъэ къуэхьэпIэ лъэпкъхэмрэ хэкум щагугъэ Iуэхухэм гу лъыФтатэмэ икIи урысым икIи адыгэм къекIун хуэдэу зэрзэгурыIуэФынуми гу лъыФтэнт. Пщэдей, дыгъуасэ вахьабистхэр хэкум къызеррагъэзэрыхьам хуэдэу куризям щагъаса “дэ зауэ нэхъ гъуэгурэ гугъэрэ диIэжкъым” жызыIэ дияспора адыгэм къигъэлыдыну маФIэр дауэ ФгъэункIыФIыну. Урыс Iэщэр мыбы пэувынурэ икIи хэкурысхэр икIи хэхэсхэр икIи урысхэр мыбы текIуэдэнукъэ?

Аращи дияспорам ФитхьэкIумэр ФIэФкудэкIэ нобэр ФIыуэ блэвгъэкIми пщэдейм куэд къэхъунущ. Фэ Фищхьэ къудейм нэхъ пщэдейм Фемгупщысу щытмэ зыгуэрэхэр зэревгъэкIуэкIын хуейр гулъытэ Фхуэхъун хуейщ. Ипэ дияспора Iуэхухэм еплъыну зы къудамэ къызэIуФх урысей къэралыгъуэм ФыгурыIуи. Я хэкум щылажьэу щыпсоуну, абы япщIэнтIэпс нэсхъынухэм я Iуэхухэр Фгъэтынш. Хэхэсми яжэФ-Iэ занщIэу хэкур зыхуэныкъуэр: “дэ зауэрэ банэрэ тхуэныкъукъым, политика къыздэвмыхь, лъэщ дызэрхъунур лэжьэнращи лэжьэн цIыхум дыкъуэтщ” жыФ-Iэ. Дуней екIуэкIыкIэм адыгэр дэнэ хуишэми мыр гурIуэгъуэу цIыхухэм явгъэлъагъу. Дияспорамрэ урысеймрэ зэдэтIысыу пщэдейм зыдыхуэкIуэнухэм унаФэ зыщыдащIыну махуэр Фгъэхьэзыр.

Хэхэсым щыIэ гупщысэхэр икIи адыгэм икIи урысым язэрщхьэпэн, тIуми зэрзыдащтэФын гупщысэм зэртеФшэным Фелэжь. Ауэ ФщIэ Iуэхуу хъуари бжэ къуагъхэм щывмыщIэ. Лъэпкъми урысми сыт екIуэкIми явгъащIэ. Хэкури ди цIыхухэри икIи Фызыхэс урысхэри маФIэмрэ зауэмрэ хуэзмышэну гупщысэсэм псэ хэфлъхьэным ФхущIэкъу.

Маргъущ везир саврум

03.09.14

15:56

 

SAMİMİYETSİZLİK VE AYRICA KUDRETSİZLİK

SAMİMİYETSİZLİK VE AYRICA KUDRETSİZLİK

Geçen gün Kayseri derneğindeydim. Birilerini aramak ve bir çay içmek için uğramıştım. Vatandan gelen bir adam vardı. Gençler kızlı ve erkekli etrafına toplanmış can kulağı ile içtenlikle dinliyorlardı adamı. Adam anavatanla ve Türkiye’yi karşılaştırıyor sözlerinin arasında da anavatana dönün diyordu. Uzun uzun tarih anlatıyor ve yine konuşma aralarında vatana dönün diyordu. Kulak misafiri oldum ve onları uzun uzun izledim. Gençlerimizin o samimi tavırları beni hem umutlandırdı hem de kaygılandırdı. Umutlandım çünkü eğer hakkıyla bu insanlarımızın yüreğine vatanı koyabilirsek (ki gerek yok zaten vatanla dolular)ve vatanı o sisli, ulaşılmaz görüntüsünden çıkararak elle tutulabilir, gözle dokunulabilir hale sokabilir ve fiziki olarak tanıma şansı verebilirsek vatanın ne kadar çok kazanacağını düşündüm. Kaygılandım çünkü eskileri hatırladım. Ben eski günlerimde derneklere vardığımda yine yüreği vatanla dolu genç insanlar gelirdi derneklere ve derin ve aşılmaz protokol gösterilerinin gölgesinde hiçbir zaman vatana gerçek düşünsel anlamda dokunamadan o protokolün yeni figürleri olarak renklerini yitirirlerdi ve vatan yine masallarda kalırdı.

Evet umudum var ve o yüzden de yazıyorum zaten. Günümüze gelene kadar Çerkeslik maalesef biz ne kadar muhteşemmişiz, biz vatanda şunları yapmışızla geçti. En muhteşem Çerkeslerimiz de xabze denilen törensel gösterilere dönüşmüş olgularla sıkı bir gösteri yapan tiplerdi. Vatan ve vatanda fiziki olarak yaşamanın ne getirip ne götüreceğini bilmeyen, sürgünün fiziki ızdırabını yaşamamasına rağmen duydukları ve okuduklarıyla hep kederli görünen ancak fiziki dünyasında hiç de umursamayan tiplerimiz de vardı.

Evet umudum var. Artık bir şeyler alışılageldiği gibi gitmiyor. İnsanlar yıllarca masal dinlediklerini bilinçaltlarında fark etti. Küçük uyanışlar başladı halkımda. Dindarından, komünistine, ateistinden, deistine bu kıpırdanmalar var. İşte bu uyanışlar halkımızda toplumsal farkındalığa dönüştüğünde işte o zaman toplumsal tepkilerimiz ses ve sonuç getirecek.

Halkımız gerçekten vatanını bilmek ve tanımak istiyor. Vatanda kutsal ve törensel bir yaşam olduğu zannettirilmiş hep halkıma. Oradaki insanların en büyük fonksiyonunun dilimizin ve halkımızın fiziki olarak ileriye taşınması olduğundan kimse pek bahsetmemiş. O insanların kaygılarıdan, günlük işlerinden, sistem içindeki çıkmazlarından, aşklarından, kavgalarından ve insana dair yaşantılarından pek kimse bahsetmemiş.

Yitirdiğimiz dilimizi, kültürümüzü hemencecik orada yeniden edineceğimi ve Adıge bir yaşantının orada bizi beklediği anlatılmış. Kimse oranın gerçekte sadece halkım için en sağlam zemin olduğundan ve oradakilerin de yitirdiklerini bizimle tamamlayacaklarından pek kimse bahsetmemiş.

En önemlisi pek kimse çalışmaktan, ter akıtmaktan bahsetmemiş. Oranın eski bir sistemin küllerinden nasıl yavaş yavaş kendine özgü bir halde yeniden yeşermesi konusunda pek kafa yormamış. Oraya gidince göze alınması gerekenlerden, orada karşılaşacağı bürokrasiden vs. den kimse bahsetmemiş.

Beyler vatan nedir? Vatan bir halkın toplam iradesinin ve güzelliğinin günlük yaşamın her anında hayat bulduğu toprak parçasıdır. Biz özümüzde taşıdığımız ve yaşadığımız her yerde hayata güzel bir anlam katan yaşantı şeklimizi yeniden yeşertmek ve kendi ürettiğimizle sosyal olarak bir arada bulunmak için istiyoruz vatanımızı. Şu an diasporada iş hayatında kendi insanımızla nasıl bir dengeyle iş yapacağımız ve  sosyal yaşamın bazı alanlarında Adıge olarak nasıl davranacağımız konusunda bir tarz belirleyemediğimiz için birbirimizden kaçıyoruz. En büyük zararları hep Adıgelerden gördüğümüzü söyleyip birbirimizden uzaklaşıyoruz. Bu sosyal güvensizliğimizin bilinçaltı da maalesef ki vatanda çoğunluğun Adıge olduğu bir ortamdan bizi gizliden gizliye uzaklaştırıyor. Öyleyse ya inanarak vatanı isteyeceğiz ya da kendimizi ve başkalarını artık kandırmayacağız.

En büyük umudumuz gençlerde. Gençler yaşantılarını ve hayat kavgalarını vatanda şekillendirmeye başladıklarında ve oradaki işleyişin parçası olduklarında değişecek her şey. Biz gençlerimize her türlü olanağı sağlamalıyız. Küçük görünen ancak çok önemli konularda onlara sürekli yardımcı olmalıyız. Onlara vatanda ne iş yapabilecekleri, nasıl barınabilecekleri gibi somut konularda yardımcı olmalıyız. Orada diyasporadan daha önce giden insanlar bu insanların orada fiziki olarak yer edinmelerinde koordinasyon görevi görmelidirler. Eğer elden gelirse adaptasyon sürecinde geçimlerini sağlayacakları iş konusunda ve bürokratik konularda oraya adapte olan ve işleyişi bilen insanlar kurumsallaşarak gençlere yardımcı olmalıdır.

Başlıkta bir de kudretsizler demiştim. Bu insanlar yıllardır dilin, kültürün, sosyal yaşantının var olması için uğraşan ve bir kısmı da vatana dönük olarak ayakları yere basan düşüncelerle halkımızı aydınlatan insanlardan oluşuyor. Maalesef ki halkımız gerektiği gibi bu insanların arkasında değil. Bu insanlar kendi rızıklarından, alın terlerinden sürekli olarak vererek bu işleri yapıyorlar. İnsanlarımız ise türlü bahanelerle bu insanları sürekli yalnız bırakıyor. Diasporada edebiyatımız, kültürümüz, sosyal yaşantımız gelişemiyor ve vatana dönük de gerçekçi çözümler maalesef ki hayata geçemiyor. İş adamlarımız sponsor olmuyor, azınlıktaki bu insanlarımız değerleri tüm halka ulaştırıp halka mal edemiyor. Sadece anılarda kalan eski yaşantılara özlem ve onu yad etmekle de bir halk geleceğe yürüyemiyor.

Ey halkım, samimi olalım. Öncelikli olarak yüreklerimizdeki vatanı gençlerde yeşertelim. Onları vatanda yeşertmek için onlara destek olalım. Diasporada ise emeğini samimiyetle halkı için harcayan insanlara destek olalım. Elimizi halkımız için cebimize atmasını öğrenelim. Sponsor olmayı ve bunun verdiği bir şeyler yapmış olma duygusunu tadalım. Bunlar işinize gelmiyorsa boş verin her şeyi; bir de yok oluşun tadına bakalım.

Marğuş Vezir Savrum

02.09.14

21:08

DENGE

DENGE

Diasporada bu kadar çok nüfusa sahibiz. Davranış birlikteliğine sahip olmadığımız, ideolojilerimizi dünya gerçeklerinin önüne koyduğumuz için maalesef halkımızın yararına dişe dokunur bir mesafe de alamadık günümüze kadar. Uğradığımız haksızlıklardan dolayı  “Rus düşmanlığı”, “kutsal savaşla vatanı kurtarmak” gibi olgulara kurtarıcı olarak sarıldık. Ancak fiziksel gerçeklikler vatanı ne Rus düşmanlığıyla ne de kutsal savaşla kurtarabileceğimizi göstermektedir.

Rus düşmanlığı bize vatanımızdaki insanlarla ortak ve somut organizasyonlar oluşturamamak olarak dönmektedir. Sürekli Rus düşmanlığı söylemini kullananlar vatanda hem takibe uğramakta hem de vatandaki insanları Rus devleti karşısında sürekli asi görünümünde tutmaktadır. Kutsal savaşla vatanı kurtarma fikri de yine binlerce gencimizin hayattan fiili olarak yok edilmesiyle sonuçlanmaktadır ve ayrıca dinin ekstremist bir olgu olduğu algısını yaratmaktadır vatanda. Rus hükümeti de bu tür kalkışmalara en sert tepkiyi vermektedir.

Şu bir gerçektir ki diasporadaki milyonlarca insanımızın mevcudiyeti Rus devleti için bir kaygıdır. Bu milyonlarca insan günün birinde Rus devletinin zayıflığında büyük sorunlara yol açacak kontrolsüz bir topluluktur Ruslar için. Su uyur düşman uyumaz misali Adıge insanının dahil olduğu uzun dönemli ve Rusyayı zor durumda bırakacak planlamalar mevcuttur batı dünyasında. Adıge insanı kanlı planlamaların aktörü olmaya adaydır onların gözünde. Hazırda zaten Rus düşmanlığı ve kutsal savaşla vatan kurtarma fikri güçlüdür Adıgeler içinde. Bu fikirler ne kadar da eylemsel olmamışsa da bugüne kadar, bu fikirlerin batıya yarayacak şekilde eyleme dönüştürülmesinin altyapısı da hazırlanmaya ve kurgulanmaya başlamıştır. Bunun ilk adımı da Gürcü devletine Çerkes soykırımının tanıttırılmasıdır batılı güçlerce. Sırada Ukrayna’ya tanıttırılması var gibidir ancak bunun şimdilik erteletilmesi de mümkündür. Elbette ki Gürcüler de kültürel olarak pek çok açıdan Adıgelere benzer. Elbette ki Gürcülerle bir düşmanlığımız da olmamalı. Ancak Gürcü devletinin Rus devleti için bir Truva atı olup olamayacağının sosyal denemeleri Adıgeler arasında denenmeye başlamıştır. Adıge ve Gürcülerin ne kadar çok ortak yönleri olduğu ve ortak düşman fikri gizliden gizliye yaygınlaştırılmaktadır Adıgeler arasında. Bu fikrin yaygınlaşabilmesi de batı açısından hesapların tutacağı anlamındadır. Adıgeler biraz daha asimile edildikten sonra güya kaybettikleri kimliklerine ulaşma merkezi olacaktır Gürcistan. Sonra ise Rusya her zayıfladığında bu kimliğini yeniden keşfetmiş insanlar(!) ortak düşmanın içine sokulacaktır ve eski toprakların kurtarılması için savaş başlatılacaktır. Kimileri buna milliyetçiliklerinden dolayı, kimileriyse kutsal savaş fikrinden dolayı iyi niyetli olarak alet olacaklardır. Oluşan sonuçta yüzbinlerce insanın kaybı, vatanın harabeye dönmesi, Rus ekonomisinin çökmesi söz konusudur. Vatanda sözde bağımsızlık olsa bile batının piyonu olan bir yönetim sürekli bir şekilde iktidarda tutulacaktır. Vizyonu ve gücü olmayan bir düzende insanlarımız ikinci bir ortadoğuda yaşayacaklardır.

Peki ne yapacağız. Öncelikli olarak yukarıda anlatılanların farkındalığıyla davranacağız. Vatanımızı haksız yere kaybettik doğrudur ve vatanımızı yeniden istiyoruz ancak, hem insan sayımız olarak hem de ekonomik olarak Rus devletini bertaraf edip vatanımızdan çıkarmamız da fiziki olarak imkansızdır. Yeni bir silahlı mücadele tamamen yok oluşumuz olacaktır. Rus devleti açısından da bu şekilde geçmişte yaşattığı acıları inkar ederek devam ettirmek olanaksızdır. İleride potansiyel teröriste dönüşecek Adıgeler mutlaka Rus devletini sarsacaktır. Adıge toplumunun istediği durum uğradığı haksızlığın Rus devletince teyidi ve gerçekten kendi vatanında yaşamak isteyenlerin eski vatanlarına kabul edilmesi ve eski vatanlarına varışlarında makul ölçüde Rus devletinden siyasi olarak destek görmeleridir. Ruslar da ileriye dönük olarak Adıgelerin kendi ülkeleri için bir tehdit olmayacak bir çözüm istemektedirler.

Rus devleti açısından sıkıntı şudur: Diasporadaki Adıgeleri bir şekilde eski vatanlarına kabul ettiklerinde onların marijinal fikirlerinin silahlı mücadeleye dönüşmesi ihtimali vardır. Rusların bu ihtimali düşünmesi gayet doğaldır çünkü diasporada Rus düşmanlığı yapmamak ve onlarla bir şekilde uzlaşmaya çalışmak diasporadakilere ihanet olarak algılanmaktadır. Vatandakiler ise hem dünya şartlarını diasporaya anlatamamakta hem de Rus devletini aşamamaktadırlar. Ayrıca vatanda sürekli olarak sayıca az olduklarını ve karşılarıdaki güçle bir çatışma istemediklerini ifade etmektedirler. Diasporadakiler ise devletin asıl gücü olan Ruslarla uzlaşmaktan uzak bir görünüm sergiledikleri için sadece kendi varlıklarını asimile etmeye katkı sağlamaktadırlar.

Aklı başında olan düşünce ise Ruslarla Adıgelerin uzlaşması gerektiği düşüncesidir. Adıgelerin başına gelen hadiselerin sorumlusu Rusyanın dışında o zamanın emperyal güçleri ve Adıgelerin uzağı görecek bir devlet yapısıyla hareket edememeleridir. Emperyal güçler yine Kafkasya için planlar geliştirmiştir. Bu planın işlemesi halinde eğer Adıgeler ve Ruslar gerekli uyanışı gerçekleştiremezse yine bedelini en çok Adıgeler olmak üzere Ruslar ödeyecektir. Rusya durumun farkındadır. Adıge ve Abhazlarla olan siyasetini denge ve karşılıklı istekler noktasına taşımaya çalışmaktadır. Abhazlarla olan denge siyasetini Abhazyayı tanıyarak gerçekleştirmiştir. Ancak sıkıntı bu işin Adıgelerle nasıl yapılacağı noktasındadır. Adıgelerden bu günü ve yarın olacakları okuyan güçlü bir ses duyamamaktadır. Karşısına eski düşmanlıklarla oturararak anlaşması eski düşmanlıkları fiili olarak kendi fiili topraklarına çekecektir. Eski düşmanlıklarla kendisine bakan Adıgelerden gizli istihbarat örgütüyle bir grup devşirmesi de olanaksızdır çünkü batılı istihbarat örgütlerinin bu işi deşifre etmeleri Rusyayı zor durumda bırakacaktır ve Adıgeleri radikalleştirecektir. Anavatandaki yönetimleri de bu iş için kullanması olanaksızdır çünkü bu sefer de yine dışarıdan anavatana sokulacak ajanlar bu sefer oradaki halkı önce oradaki yönetime düşman edecek ve sonra da oradaki halkı dışarıdan gelenlere yataklık yapacak bir kıvama sokacaktır.

Ne istediğini bilen bir güce ve dönüşüme ihtiyacımız var. Anavatanımızı istiyoruz. Anavatanımızdakiler de bizi istiyor. Dünya gerçekleri anavatana çatışma ve savaş taşımamamız gerektiğini söylüyor. Çoğunluğumuz diasporadaki sürdürdüğümüz çatışmasız hayatı bırakıp anavatanda ölmeye gitme istemiyoruz. Hepimiz dilimizle kültürümüzle dünyada var olmak istiyoruz. Topluca kendi değerlerimizi paylaşmak istiyoruz. Anavatandakiler de oraya ideolojiler ve çatışmalar taşımamızı istemiyor. Diasporada akıttığımız alınterini oraya akıtmamızı istiyor. Önce ekonomik olarak kalkınmayı sonra ise vatan topraklarında mutlu ve müreffeh yaşamayı istiyor. Orada beraber ölmemiz için değil beraber yaşamamız için çağırıyorlar bizi. Öncelikli olarak istediklerimizin bunlar olduğunu açıkça ve yüksek sesle dile getirmeliyiz. Bu düşünce tabanı olan bir düşüncedir ve gerçeklerin söylediği düşünce budur. Bu düşüncenin toplumun büyük kesimince ifade edilmesi bizimle masaya oturacak tarafı da rahatlatacaktır. Rusların Adıgelerle denge kurması hem kendisini güvenceye alacak hem de Adıgelerin yok olma kabusunu yokedecektir. Bu aşamada ise vatana dönüş esasları konuşulabilecektir. Gerçekten orada yaşamak isteyen ve oraya fiili olarak katkıda bulunacak tüm insanlar zamanla belirli kriterlerle yavaş yavaş vatanlarına kavuşacaktır.

Marğuş Vezir Savrum

31.08.14

01:14

ХАБЗЭР ДУНЕЙ ЕКIУЭКIЫКIЭМ ЕГЪЭКIУН

ХАБЗЭР ДУНЕЙ ЕКIУЭКIЫКIЭМ ЕГЪЭКIУН

Хабзэра Iуэхур хьэмэрэ хабзэм и купщIэра? “Iэнэ къытырагъувам уемыплъ, ар къыпхутырезгъэгъувэм еплъ.” жоуэ зы гупщысэ къыщыушат сигум хэкум сщыIэу, сыхуэсхьынур сымыщIэу.

Иджы къызгуроIуэр ищхьэ тет псалъэр. Хэкум зэрыслъэгъуамкIэ хьэщIэм зы Iэнэ щысхузтырагъувэкIэ абы щIыщIэ иIэу къэгъзнэкъым. Iэнэм пэрытIысхьэми дэнэ, дауэ къырахами ФIэIуэхукъым. Псоми яФIэIуэхур хабзэу ялъыта щытыкIэм екIумэ аращ псори. Ауэ мы хабзэм унагъуэм и къарур хэгъащIыр. ЗиIэ щыIэщ, зимыIэ щыIэщ. Хабзэр цIыху псоукIэр дахэкIэ къгъачуэкIын щхьэ зэрщытым щхьэ мы екIуэкIыкэм IуплъэкIэ дахэ пылъыу плагъуми купщIэкIэ дахэ хэлъкъым. Апщыгъуэ хабзэм илъагъуэр и купщIэм езэгъкъым.

Иджыре дуней екIуэкIыкIэм цIыхур хигъэзыхьеуэ ищхьэ нэхъ зыми илэжыгъэр хуримкъуиж ищIащ. Хэхэсми зыпсалъэ тхэлъщ “шыгъурэ пIастэрэ зэдэшхын” жоуэ. Мы псалъэм и купщIэри “гуэпагъэкIэ зэдэугуэшэныр дахэщ”ращ. Хэхэсым нэхъыбэуэ Iэнэ хабзэри унагъуэм а махуэм сыт яшхынуми ар зэдэшхыным теухуащ. Бысымыр къуэлеймэ куэд къищтэнщ, къуэлейсызмэ иIэр къищтэнщ.

Хабзэм и купщIэр цIыху псоукIэр егъэФIэкIуэнщ. Абы щхьэи хабзэр цIыху псоукIэр зэкIуэкIыхукIэ ар дахэу зырегъэзэхуэж. Хабзэм и купщIэм гуэпэныгъэрэ, гулъытэныгъэрэ хэлъщ. Абы щхьэ хабзэр зыщIэми зыхуащIэми ягухэр зыхуэгъэзащ. Зым хэгъэщыу адрейм хигъэхъуэкъым и купщIэ тет зы хабзэм. ТIуми хегъахъуэр. ГЪащIэри лэжьыгъэри дахэ ещI мыбы щхьэ.

Хабзэр и купщIэм зэррикIам щхьэ екIуэкI лъэхъаным Адыгэ хабзэр емыкIу тФIощI. Ауэ емыкIур хабзэм къищта иФэращ. Абы гулъытэрэ, гуэпэныгъэрэкIэ Фэ къегъэщтэжыу лъэхъаным и екIуэкIыкIэм ар едгъэкIумэ ди хабзэм нэхъ нэхъ дахэ щыIэкъым.

Маргъущ везир саврум

30.08.14 02:03