ХЭКУР УМЫЩIЭМЭ ХЭХЭСЫР УМЫЩIЭМЭ УЩОУЭР

ХЭКУР УМЫЩIЭМЭ ХЭХЭСЫР УМЫЩIЭМЭ УЩОУЭР
“Хэку (адыгэ нэпцlхэращ зыхуэгъэзар)” ЖОУЭ СЫТХА ТХЫГЪЭМ ХЭКУМ СЫКIУЭУ СЫКЪЭКIУЭЖА ИУЖь СЫХЭПЛЪЭЖАЩ
“”Махуэ къэс къыдоджэхэр хэкурыс ди лъэпlкъэгъухэр ауэ сыт дызхураджэр? Ахэр Адыгэ лъэпкъыр зыгъэлъэщыну щытыр зэпхар мырауэ жаlэр мыр пэжым тету пlэрэ?”” жысIат сылъэгъуар аращи Адыгэ лъэпкъыр къызэтезгъэнэнур хэкум щызэргъуэтижа Адыгэ цIыхур абы экономикакIэ лъэщ щыхъуу пщэдейм щхьэ лэжьэнращ.
“”Зы лъэпкъыр зэтезlыгъэри зыгъэкlуатэри пшlэнтlэпсщ. Ауэ ди хэкурысэм я нахъыбэм мыпlшlантlэу кlуэтэн я гугъэщ. Адыгагъэм лъапlэу илъытэр лажэу пшlэнтэж адыгэращ. Къипсэлъым зипсэр хэмылъыр адыгэкъым. Къимлэжам тепсоухьыр адыгэкъым.””” жысIат. ПщIэнтIэпсыр зэргъэлъэпIэн хуейр хэкурысхэм я нахъыбэм псоукIэу яхэлъщ. Ауэ мащIэу зытIэкIур мыбы темытыми мыр зэрзэкIуэкIынум зыкъегъэлъагъуэр. Къимлэжьым тепсоухь мащIэу щыIэми Iуэхур ипIэм игъувэжынущ.
“”Псалъэхэм мэхуэ дахэ къытхуэкlуэну жаlэ. Ауэ уеплъмэ дыздэщытым дыкlуатэкъым. Адыгэм зэржаlащи улажэмэ лыжь бышхынщ, умлажьэмэ лажьэ бышхынщ. Лажьэр къыщыттехуэну махуэр жыжэкъым. Ди хэку псоукlэм уеплъмэ зэрмы адыгэ псоукlэр къыбгурыlуэнщ. Лэжьэныр зыгъэпыуд, зыгъэлъэгъуэныр зыгъэлъапlэ гупщысэм ди лъэпкъыр еухыр. Адыгэ лъэпкъу хъуами зиунафэ пхырыкl ди пщыжьхэр я унэ lуэхур зышlэж, я шlыр зыву хэзылъхьэж цlыхухэт пэсэрем. Уиlэр зыдэбуугуэшыныр, уи пшlэнтlэпс зыдэбуугуэшынрат адыгагъэр. Зэрыхъуным иужь уимыту ухъуахъуэкlэ къыуэхъулlэкъым. Нобэре адыгэм я нахъыбэр мэхъуахъуэ къудер. “””” жысIат. лэжьэн зэрхуейр къызарлъытар икIи лэжьэну зэр щIадзар лъагъуэ сыхуэхъуащ. “””Езыр щысу ищхьэгъусэ бзылъхугъэм и пшlэнтlэпсым къуэпсоукlым сэ сы адыгэ лlыщ хужыlэнкъым. Ауэ нобэ хэкум зызгъэлlыхъуижхэм я нэхъыбэр мыпхуэдэщ.””” жысIат псалъэ егъалейа хъуащ мыр. бзылъхугъэхэр лажьэу щытми нобэрей дунейм дунэйм тетыФын щхьэ мыр зэманым къихьа гуэрэщ. “”” lуэхум адыгэм ишlэн lуэхурэ адыгэм хуэмфащэ lуэху жоуэ зыгуэрэ къагупщысащ. Ауэ мыр адыгагъэм екlукъым. Лъэпкъыр зыхуэныкъуэ lуэхуу хъуари бышlэныр лъапlэщ.””” жысIат. Мыр дэнэ щыIэ Адыгэми тIэчу тхэлъщ. Хэкуми тIэкIу яхэлъщ. Ауэ хэкум Iуэху IэнатIэ пэрыувэхэр тIэкIу нэхъ шыIэкIэ пэрытын хуейщ. Iуэху зэхэдзкIэ лажьэхэм язныкъуэр илъэсым Iуэхуншэу щыщыс зэмани махъури мыбы экономикакIэ ди цIыхур дегъэхуэхыр. “””Дыгъуэрэ техкlэрэ дипщэдем тепсэлъыхьхэм ядыгъурэ трахыурэ щытыр пщэдеращ адыгэм япщэдеращ…””” жысIат мыри псэлъэ лейщ. мыхъумыщIэу сылъэгъуа къудейр аращи мащIэми лэжьэным зезмыт цIыхуи диIэщ. Ахэр хабзэм къыхэкI зэкъуэтныгъэр езбы ящхьэгъэпсоныгъэр зэррахьэкIынымкIэ ягъасэбэпыр. мызыр абы щыIэхэми зэхъуэкIын хуейуэ щыт зы щытыкIэу зэрщытыр къэлъытауэ мы Iуэхур зэр-ухын хуейм топсэлъыхьхэр. “””Езбы я хэкум lуэху зэхэдз зышl зызгъэбатэхэр лэжьэным щезам де москва щашlэ lуэхухэр адыгэм хуамгъафэща lуэхум ездыдэращ инэхъыбэм..””” жысIати мыри ФIым зэртехьэФынур къэслъэгъуащ.
“””Хэкурысхэр къыдоджэ ауэ пэжыр къыджаlэкъым…””” жысIат. Iуэхур зытетыр аращи хэкурысым дэ дыкъащIэкъым дэри ахэр зытетыр хэхэсым къэтщIэкъым. Мыбы къыбгъэдэкIыууи Адыгэм ипщэдейм щхьэ зыдэтщтэ зы еплъыкIэ диIэкъым.
“”””09.05.2010 тхьэмахуэ”””м сытхат сызхэплъэжа тхыгъэр. Сэ хэкум абы къикIижхэм яIуатэмрэ, сызэджэхэмрэ къыхэзгурыIукIымрэкIэ сеплът. Куэдыр зэрмыслъагъуФыр къызгурыIуащ. Куэдым куэд жытIэ щхьэ ди цIыхум щIыхэмыхьэр къызгурыIуащ. ДызэрызэрымцIыхум щхьэ ди гугъэхэр пэжым тхутегъувэкъым. Пэжым дызэртемыувэФым щхьэи пэжыуи зыри тхузФIэкIкъым. Хэкурысхэр зыдэщысым куэдым дызэррагъэщхьым хуэдыр къэбзэу дэри ахэр куэдым идогъэщхьыр. Ахэр къакIуэу ди дунэ псоукIэм хэмыплъэу икIи дэри абы дыкIуэу я дуней тетыкIэм демыплъыу  ди дуней еплъыкIэр зы тхуэщIижынукъым. Хэкурысхэр къыррекIуэ, хэхэс псоукIэр зыррагъэлъагъу, хэхэсым щыщхэр хэкум иррекIуэ ар зыррагъэлъагъу. Мыр щытщIа махуэм дауэ дыздекIунумикI къыхэтхуынурэ дыпсалъэурэ дыгъакIуэда зэманыр дыгъэувыIэнурэ лъэпкъым зедгъэужьижынущ.
Уэ хэкурысхэ, мыбы никIхэр абы зэрнакIуэу хабзэм къихьа гъэлъэпIэныр ипэ ивогъувэри зыр зыр ФгъэлъапIэурэ абы ипсэукIэ, и дуней тетыкIэр пэжым тетыу ямлъагъуу зыкъагъэзэж. Ди цIыху мыбы никIахэр псоукIэу екIуэкIым хэвгъаплъэ. Сытри пэжым тетыу явгъэлъагъу. Хэкум нэкIуам и IэщIагъэм теухуауэ абы сыт щыхузэФIэкIынуми щывгъэгъуазэ. фыздэлажьэхэм Фышэхэ, Фи къуажэхэм Фи Iуэху щIэкIэхэм хэвгъаплъэ. ХЬэщIэу нэкIуахэм ар язэриунэр къэгурывгъаIуэ. Абы нэкъуэжыпэн хуэдэу сытри къэвмыгъэлъагъуу къэвмыутIыпщижхэ. Мыхэр щывмыщIам деж абы накIуэхэм дэ къыджаIажымкIэ плъэкIэ захуэ дыгъуэткъым. КЪэкIуэжхэм дауэ ФIыуэ зэррагъэхьащIам нахъ зыри къыджаIэФкъым. А къыджаIэхэмкIи зыщIыпIи дынэсакъым нобэ къэс.
Унэм щIэсыр Фэращ ди хэкурыс шыпхъухэ, ди къуэшхэ. МыбыкIи ФыкъакIуэ. ДипсоукIэ пэжым Фэри Фыкъхэплъэ. Мыбы къэлэшхуэхэм ФыкъыщыкIуам дей ФыкъыздекIуалIэр нэхъыбэу ипэкIэ хэкум щывгъэхьэщIахэращ. Ахэм Фэ къэФплъа Фэр къывахижыу ФагъэлъэпIэн Iуэху яужь итхэурэ зыри пэжыу Фымлъагъуу ФокIуэжыр инахъыбэм. Мыбы ди цIыхухэр щIлажьэхэм, ди цIыхухэм якъуажэхэм Фахэплъэ. Хэти Фепсалъэ. Хэти зэвгъэлъагъу. Абы нэкIуэжыпэнухэм Фи дуней тетыкIэр яжэвIэ. Мыбы хабзэ ехьакIынрэ хабзэр мыпхуэдэщ Iуэхум дыкъыхэвгъэкIи ди щытыкIэ пэжкIэ дызэрывгъэцIыху. Хэкур Адыгэ ФащэкIэ хуэпа шу защIэкIэ из зыФIэщIын хуэдизыу хэкур шыпсэм езгъэщхьхэм дэ ды мыращ къэжэФIэ. Псори зэдиубыду ди хэку щхьэ дызэрлэжьэн хуейр утыку къидывгъалъхьэ. Мыхэр зэдэтщIэмэ дунейм и нобэм лъэпкъым щхьэ тхузФIэкIынухэр щIым къытедгъэхъуэФынущ.
Адыгэм зыщиужьижынур хэкуращи хэкур пшагъуэм къыхэдывгъэхиж, хэхэсым нахуэу едывгъэгъэлагъу. Зи гур пэжкIэ абы зыхуэгъэзам бжэхэр мыпхуэдэу хуIутха хъуижынущ.
23.09.14
Маргъущ Везир Саврум

зи гугъу ямшIахэр

зи гугъу ямшIахэр

Дэр хуэдизу и шIыгурэ и хэкурэ зыбгинэжыфрэ зыбгынэжара тету пIэрэ мы дунем… Сищхэгъусэм и къуажэм сыкIуат мэхуипшI хуэдиз ипэкIэ (кайсери-яхьялы епха бэнокъуэ къуажэ). я къуажэр псы IуашIэнум шIиубыдэнущ. КЪуажэр ягъатэджынущ. Псори мэгуфIэр. яз ныкъуэр къышIахыну щыт ахъшэм щхьэ, яз ныкъуэр къалэм Iэпхъэжу къуажэр зэрабгынэжынум щхьэ, яз ныкъуэр къуажэр цыхугъэншэу зэрзэкIуэкIам щхьэ къатехуауэ зэгупщыс нэгъалатым щхьэ мэгуфIэхэр.

КЪуажэр адре тырку къуажэхэм еплъытэмэ щысыпIэкIэ жэнэтым ещхьщ. Жыжэ шIыпIэхэм щыщхэу къуажэм и шIым щыщ къазщэхуахэм жыг сыт хатIэри адыгэхэм ябгынэжа шIы дахэм езбы яжэнэтыр къагъашIащ. я унэхэри я псоукIэхэри нахъ зэгъэпэщащ. Мэз жыпIэмэ мэз, псы жыпIэмэ псы, лэжьалъэ жыIыэмэ лэжъалъэ пхуэхъун шIыпIэщ.

къуажэхэр дыбгынэхукIэ ди адыгагъэр дгъэкIуэдатэкъым. къуажэхэр дыбгынэу щышIэддзэм адыгагъэмн дыкъибгинэу шIидзащ. ИпэкIэ къуажэм дэкI щыIэмикI и къуажэ зыбгинэж машIэт. Ауэ ныджы къуажэ зиIэжыр машIэщ. КЪалэшхуэхэм дищхьэжьхэр фIэлэлу дыкъэнащ. Ди ныбэрэ ди бэкъурэ нахъ ди Iуэхуижкъым нахъыбэм. Лъэпкъ Iуэхур ипэ изгъэщ щыIэкъым, лъэпкъыр зыIисыр зышIэжи куэдижкъым.

Ди нэхъыжъхэм игугъ яшIхэу зэрзэхэсхамкIэ хэкум къикIахэм (къабэрдехэм нэхъыбэу) мыбей(=мыкъуэле) машIэт ди лъэныкъуэм. ныджыре зауэхэм сегупщысмэ зэрыслъагъумкIэ зауэ зэрыхъу ахъшэ зи куэдхэр, зи хэку зимыIуэхухэр я хэку йокIуэсыкIхэр. Сэри абдеж согупщысыр, Iуэхур сищхьэ изолъытыр дэ ди хэку зэрыдгъэкIуэдар дыхуфащэт нэхъ нобэ дымыпхуэдэнтэкъым. ШIыгум ипшIэр дышIэкъым жоуэ.

Лъэпкъхэри жыгым хуэдэщ. ШIым хуэныкъуэщ. ШIым щышIэмэ къэкIкъым, хэхъуэкъым, йогъуххэр.

жылэ зикIуэцI мыфахэр хэкум ехьэлIэжын, абы щыхэсэжын хуещ…

13.12.2010

блыщхьэ

маргъущ безир саврум

HALK, HALKIN GERÇEK SESİYLE KONUŞANLA YÜRÜMEYE BAŞLAYACAK VE YAKINDIR ZAMAN

HALK, HALKIN GERÇEK SESİYLE KONUŞANLA YÜRÜMEYE BAŞLAYACAK VE YAKINDIR ZAMAN

Eğer halkın karşısına şu an çıktığımız düşüncelere halkımız eylemsel destek vermiyorsa o zaman halkın karşısına halkı kendi adına düşünmeye itecek düşüncelerle çıkmalı ve halkımızın düşüncesinin sinerjisini (ortak enerjisini) yaratmalıyız. Biz de bu aşamada halkın kendi öz düşüncesiyle onu harekete geçirecek düşüncelerle halkımıza yol göstermeliyiz. Ya da şu anda halkın içinde zaten var olan gerçek düşünceleri okuyabilmeli ve onları hayata uyarlamalıyız.

Halkımız her şeyden önce barışa yatkındır ve hiçbir şekilde önceden düşünmeden ve iyice ölçüp tartmadan, yüreğinde onamadan bir mücadeleye asla girmeyen bir yapıdadır. Ancak hayat hakkına tecavüzde ve fiili olarak tehlikeye düştüğünde geri adım atmadan hayatını hiçe sayarak mücadele eder. Şu anda fiili olarak kendisine dokunamayacak olan Rusları düşman olarak görüp, silahlı olarak onlarla mücadele edip onları yenmek ve yeniden bağımsız bir coğrafyada bir araya gelmek düşüncesi halkımızın yapısından tamamen uzaktır. Zaten üzerinde fiili olarak bulunmadıkları vatanda ne fikri ne de silahlı mücadele olması mümkündür. Sürgün nesli olan dedelerimiz, yaşadıkları tüm acılara rağmen tüm enerjilerini yeniden yeni nesillerine hayatlarını devam ettirecekleri barışçıl ortamlar sağlamaya harcamışlardır. Sürgün topraklarındaki tüm olumsuzluklara rağmen işinde, gücünde olan ve barışı öne geçiren yaşantılar kurmuşlardır. Elbette ki yazılı dilimiz olmadığı ve yazılı değerlerimiz olmadığı için bir boşluk oluşmuş yeni nesillerden milletini ve tarihini öğrenmek isteyen insanlarımız hep güçlükle karşılaşmışlardır. Başka milletlerin kaynaklarından öğrendikleri ve kendi büyüklerinin anlattıkları kanlı ve zorlu geçmişlerini bulundukları ülkelerde edindikleri yeni ideolojilerle harmanlayınca ortaya yeni nesillere aktarılan ve kanla hesap sormayı amaçlayan, ortak ancak halkın kendi sinerjisinin yaratmadığı bir ideoloji ortaya çıkmıştır. Bu ideoloji günümüze kadar halkın önüne konulmuş, ancak Çerkes halkına hiçbir zaman yön verip somut çözüme sebep olamamıştır. Fiili olarak temas edilemeyecek Ruslarla düşmanlık değişik versiyonlarıyla sürekli canlı tutulmuştur. Sovyetlerin dağılmasıyla ve anavatana fiili temasla birlikte savunulagelen kanlı hesap sorma anlayışının uygulanamayacağı ortaya çıkmış ancak yine de bu ideoloji hırsla ve inatla birileri tarafından halkın önüne yeniden ve yeniden konmuştur.

Bu arada bahsettiğimiz ideolojiden haberdar olan Ruslar aslında Çerkes halkının toplumsal olarak üretmediği ve ideologların Çerkes halkının önüne koydukları ideolojiden kaynaklı olarak karşı teşebbüslere girişmiş yakın zamanlara kadar sürekli olarak anavatandakiler ve diasporadakilerin organik bağını el altından sabote etmiş Çerkes halkı da geleceği açısından sürekli bu durumdan muzdarip olmuştur. Rus devleti fiili olarak her teşebbüse el atmış ve sızmadığı herhangi bir teşebbüs olmamıştır. Rus devletinin hamleleri bu şekilde Çerkes halkına sürekli zaman kaybettirmiştir. Ancak işler Ruslar açısından sorunsuz zannedilirken birden bire global gelişmeler ve hesaplar bunun böyle olmadığını ortaya koymuştur. Amerika ilk önce renkli renkli devrimlerle Rusyanın nüfuz alanına sızmış ve Rusyayı kıskaca alıp neler yapabileceğini ortaya koymuştur. Ruslar süregelen politikalarını değiştirmek durumunda kalmış, sayıca Çerkeslerden daha az diaspora nüfusuna sahip Abhazya politikasını değiştirerek karşılıklılık politikasına geçmiştir. Abhazya resmen bağımsız olmuş, Ruslar da Gürcülerin Abhazlarla barıştırıldıktan sonra oraya diasporadan devşirilecek radikalleştirilmiş Çerkeslerin yaratacağı tehlikeyi önlemiştir. Ayrıca Abhaz devletinin Çerkeslere çok da sıcak yaklaşmayan politikası olaya bu açıdan bakınca daha kolay anlaşılacaktır.

Rusya karşıtı müttefikler bu sefer ikinci planlarını devreye sokmuştur. Amerikanın çok iyi bildiği bir şey vardır ki o da Çerkes toplumunu gizli amaçları için zamanı geldiğinde dönüştürebileceği gerçeğidir. Bunun için de Çerkes toplumu iyice asimile olduktan sonra ideologların Çerkes toplumu önüne koyduğu ideolojilerin asimile olan Çerkes toplumunda fiili olarak etkili olmaya başlayacağı ve Gürcistan aracılığıyla da fiili düşmanlarıyla temas edebilecekleri ve Rusyayı istikrarsızlaştırıp zamanla çökertecebileceği gerçeğiyle Amerika ve Batı planlar geliştirmişlerdir. Son yıllarda bu planın alan çalışmaları da denenmiştir. Asimile olan ve Çerkes gibi yetişmeyen ancak arayış içinde olan gençlerimize Gürcü kültürü ve Çerkes kültürünün ne kadar benzer ve aslında aynı olduğu empoze edilmiş ve bunun tutacağı da gözlemlenmiştir. Makro plan yavaş yavaş uygulamaya konmuştur. Bugün Çerkes toplumunda nereden beslendiği belli olmayan ve halk tarafından da tanınmayan, sesleri gür çıkan ama aslında hiçbir çözüm üretmeyen seslerin Batıca destek bulmasının nedeni budur.

Şu an Ruslar durumun farkındadır, ancak fiili olarak karşılarına çıkıp gerçekten çözüm üretebilecek yapıları dönüştürdükleri ve diasporadaki halkın bunlara olan derin bilinçaltı güvensizliklerini aşamadıkları için çıkmaz içindedirler. Şu an elde kalan tek çözüm sadece Çerkes halkının barışçı yapısının asıl sesini bir şekilde bir sinerjide birleştirip onu muhattap almaktır. Ancak Rusların da yakın zamana kadar işlerine geldiği için yüksek çıkmasına özen gösterdikleri kendilerine olan düşmanlık söylemini besleme ve Çerkesleri asimile etmek kendilerine dönen bir silaha dönmüştür. Olay etki alanlarından çıkmış ve düşmanlarının eline geçmiştir.

Tam da bu noktada Çerkes halkının halen çok da dillendiremediği ancak halkın yapısında olan çatışmasızlık ortamında uğradığı haksızlıklara dünya gerçekleriyle ve hiçbir kanlı maceraya girmeden çözüm bulma isteğiyle Rusların global çıkarları kesişmektedir. Çerkesler yeryüzünde Çerkes olarak yaşamak ve kültürlerini devam ettirme konusunda bir şekilde irade oluşturmak gerektiği ayırımına halk tabanında varmaktadırlar. Kulakları tıkayan tüm gürültülere rağmen Çerkes halkında bu farkındalık ya uyanmaya başlamış ya da uyandırılmak için küçük bir dokunuş beklemektedir. Halkını gerçekten düşünen Çerkeslerin bu farkındalığı seslendirmeleri ve bu farkındalığın toplumda yüksek sesle dillendirilmeye başlanması aşamasından sonra halk gerçek önderlerini ortaya koyacak ve onlar da global dengeler içinde halkımızı kanlı maceralara atmadan Ruslarla en adil şekilde uzlaşacaktır. Kimsenin bu halkın heyecanını sömürmeye ve sanal sokaklarda gezdirmeye hakkı yoktur. Halk artık uyanıyor ve elbette ki kendi gerçeğinin sesine ses katacak… Kimse beklemiyor böyle bir şeyi ancak halkın arayışı ve yönü budur.

Marguş Vezir

21.09.14

20:34

 

 

 

ДАХ

ДАХ 

Сыт зыIисыр мы ДАХыр, лIо нобэ къэскIэ зыщхьэпар, лъэпкъым къыднэсыу сыт иФIыгъэу къыдэк1ар, да еплъыкIэр къытхалъхьэ лъэпкъым дипщэдейр ФIым хуэзышэну?

Дунейпсо Адыгэ Хасэ щыжыпIам дей дунейм тет адыгэу хъуами къызэдащтэ зы еплъыкIэкIэ адыгэр дунейм и екIуэкIыкIэм декIу Iуэхугъуэхэм адыгэр хуэзышэу зы къалэн ипщэ дэлъын хуейщ. Ауэ нобэм къэсыху мыпхуэдэ зы къалэн иужь итакъым. Мы хасэм гугъэФIкIэ хета хасэхэм къырагъащта унаФэхэри щIым къытемхъуэФу къэнэжащ.

 Хасэр зыгуэрэхэм яIэщIэхьэри епха хасэхэм ямыщIэхыурэ адыгэ лъэпкъыр зикI ягъэкIуэтэн зиммурад мы цIыхухэм езбы япщэдей нахъ зыри ямIуэхуурэ лъэпкъым ипщэдейм дэджэгуахэщ. ГукIэ псэкIэ хасэм лъэпкъ щхьэ хэтхэми бэуапIэ ягъуэтакъым. Iуэхур зыдынэсар аращи хасэр адыгэ лъэпкъыр дунейм инобэм екIу гупщысэкIэ ипщэдейр имлъыхъуэжыФ гупщысэм хагъанэри адыгэ лъэпкъыр мыбэуэжыФ ящIащ. Урыс къэралыгъуэр урыс парштыхьыр псоуэ абы къырагъэлу лъэпкъым ФIы къыхуащIэ гупщысэр лъэпкъым зыгуэрурэ щырагъэкIуэкIащ. Дийаспорам къыщапсэлъ псалъэ памцIэхэри къэщхьэпащ ахэм. Хэкум исхэм щэхуурэ дэ дымыхъумэ дийаспорам и гупщысэм къигъэгубжьа урысхэр зыми зэтыриIыгъэФынкъым гупщысэр халъхьэри дуней екIуэкIыкIэм и пэжыгъэр Iэзэурэ ахэми щагъапщкIуащ. Урысхэми “дэр мыхъуамэ мис дийаспорам къипсэлъыри Фэ дыкъывдощI” жыраIэурэ ахэри къэгъапцIэри езбы я Iуэхур ФIыуэ зырагъэкIуащ. Урысей къэралыгъуэри экономикар лъэщ ищIыныр ипэ зэрригъувам щхьэ адыгэ Iуэхур Iэпэдэгъэлэл ищIащ.

 Аращи нобэ дыкъыздэсам икIи ди лъэпкъми, икIи урысей къэралыгъуэми Iуэхур зэр пхэнджым гу лъитэу щIидзащ. Лъэпкъыр зэрзытыраIыгъэм, урыс къэралыгъуэри дуней екIуэкIыкIэм адыгэр зыхуишэным гу лъитащ. Адыгэ лъэпкъым и макъ пэжкIэ ДАХыр зэрмыпсалъэм, икIи дийаспорамрэ хэкумрэ я гупщысэр икIи зэтемыхуэу икIи дуней пэжыгъэм зэртемыувэм щхьэ Адыгэмрэ Урысхэмрэ пэжыгъэм тет зы гупщысэкIэ зэгурызгъэIуэн утыкум зэрримытым щхьэ Iуэхур утыку къинащ. Дуней екIуэкIыкIэм икIи Адыгэм икIи урысым зэгурыIуэу мы Iуэхум къыхэкIын зэрхуейр къэжыреIэ. Адыгэр лъэпкъыу зихъумэжын щхьэ и хэкум зэрхуэныкъуэм щхьэ, Урыс къэралыгъуэри къэкIуэну зэманым зауэ гупщысэкIэ къэралыгъуэм ирагъэзэрыхьыу къэралыгъуэр щхьэ Iуэху хыррамгъэдзэн щхьэ мыбы хуэныкъуэщ.

 

Ипэ дийаспорамрэ хэкумрэ зэрыгъэцIыхун хуейщ. ЗэрыцIыхухэмэ гъэлэяуэ ящхьэ кIуэцI щекIуэкI, дунейм къыщымхъуну гупщысэхэр ягъэIылъынущ. УнаФэ зыхуащIу хуащIа унаФэр езым зэрремэм щхьэ унаФэ къудейм къэнэ гупщысэхэр ягъэIылъынурэ дунейм и нобэм щекIуэкIыну щыт гупщысэкIэ езбы яунэФэщIхэр къыхигъэкIынущ. Дийаспорам зауэм теухуа и еплъыкIэр игъэтIылъынущ. Хэкурысхэми хэхэсым къикIхэм мыбы зауэрэ банэрэ къэхьынукъым, хэкум дыздэлажьэу дыздэпсоуижыФынущ жаIэнурэ пэжыгъэм теухуа гъащIэм зыратынущ.

 Аращи дэри урысири зыхуэныкъуэр зэгурыIуэнщ. Ауэ къуагъхэм дэр щхьэ унаФэ зыщIхэр дэ ди унэФэщIхэкъым. Ахэм Адыгэми Урысхэми япщэдейм ФIыкIэ зыри къэхуихьынукъым. Зауэрэ банэрэ зимIуэху, и хэку щыпсоуижын ди цIыхухэм гъуэгу яхузэIухынкIэ АдыгэмкIэ ФIыгъэ зэр хэлъым хуэдиз УрысхэмкIи хэлъщ. Нобэ къэс ДАХыр зыIэщIэзгъэхьа гупщысэр езгъэкIуэкIхэм лъэпкъыитIыми я лей екIащ. ДАХым хэтхэр мэгузавэ иджы, дунейм зэрремкIуижхэм лъэпкъитыми гу щылъатэну махуэхэр унэгъущ. КъагъапцIахэм “Сыт мыпхуэдэу дыщIэвгъэунэхъунум яужь ФщIитар?” жаIэнурэ ахэм яIэу хъуари яIэщIэкIынущ.

 Пэжым зедывгъэт. Пэжыу дызэрывгъэцIыху. Дуней екIуэкIыкIэм девгъаджэ. ЗыкIэ шынэрэ, гугъэ пэжым кIэрыкI щыIэкъым. Пэжым дыкIэлъыкIуэмэ пэжыу зыпщэдей диIэнущ.

 

Маргъущ Везир Саврум

 11.09.2014

15:54

 

KÖPRÜLERİ FARKINDA OLMADAN YIKMAK

KÖPRÜLERİ FARKINDA OLMADAN YIKMAK
Vatana yıllarca hasret kalan ve bir şekilde vatana gitmiş, orada yaşayan insanlarımız var. Bu insanlardan bir kısmı diasporadayken ideolojileriyle vatanı yeniden kuracaklarına şiddetle inanan insanlardı. Bu insanlar uzun yıllar vatana alınterlerini akıtarak orada yaşarken diasporada yıllarca savundukları “ideoloji ile” vatanın kurtulamayacağı ayırımına vardılar. Vatanın en çok ihtiyaç duyduğu şeyin barış ve vatan sevgisiyle diasporanın mümkün olduğunca vatana sahip çıkıp orada yeniden bütünleşmek gerektiğini farkettiler.
Bu insanların en büyük çıkmazı ise diasporaya o farkettikleri gerçeği anlatamamalarıdır. Yıllarca diasporada Rus düşmanlığıyla yaşayıp vatana döndükten sonra ve orada bir süre yaşadıktan sonra barıştan söz etmeleri sürekli olarak onlara karşı haksız bir saldırıya yol açmaktadır. Sürekli ifade etmeye çalıştığımız, dünya gerçekleriyle bağdaşmayan aşırıcı çözüm önerilerini savunan insanlar yapmaktadır bu saldırıyı. Vatanda az önce kastettiğimiz insanları döneklikle ve Rus yalakalığıyla suçlamaktadırlar. Hiçbir zaman fiili olarak gerçekleşse bile ilk kendilerinin kaçacağı çatışmayı savunmaktadırlar saldırıda bulunanlar. Bu insanlar söylemleriyle halkımızın gerçeklere dayalı bir çözüme ulaşmalarını engellemekte ve çözümsüzlüğe hizmet etmektedirler.
Diasporada “Rus yanlısı” damgası yapıştırılan bu insanlar kolay kolay kendilerini ifade edememekte, büyük saldırılara göğüs germek zorunda kalmaktadırlar. Damga yapıştıran insanlar da vatana hiçbir somut katkı sağlamayan kuru sözlerle halkımızın zamanını çalmaktadırlar. Bugün diaspora ve vatanın birbirini tanımamasının ve ortak işler yapamamasının sebebi işte bu damga yapıştıran insanlardır.
Vatandaki gözlemlerim ve görüşmelerim oradaki insanların bizi hiç mi hiç tanımadıklarını gösterdi. Konuştuğum tüm insanlar bizimle ilgili gerçeklere açlar. Vatana gitmemizi can-ı gönülden istiyorlar. Ancak diasporadan duydukları sesler onları ürkütüyor. Oraya gidecek insanların orada çatışma ve sorunlara yol açmasından korkuyorlar. Oraya ideolojize edilmiş herhangi bir şey taşımamızı istemiyorlar. Oranın havasını beraber solumamızı, orada beraber gelecek inşa etmemizi istiyorlar. Vatanın mamur hale gelmesi ve diasporadan dönenlerle mutlu bir gelecek kurmak arzu ettikleri tek şey.
Ama köprüleri yıktık biz. Orada yaşayan insanların gerçek yaşantılarını, gerçek arzularını bize iletecek insanlar vatanda çatışma ve mücadele olmamalı dediklerinde kulaklarımızı onlara tıkadık. Polemiklerimizle onları yalnız ve fonksiyonsuz bıraktık. Bu insanlar sürekli olarak diasporadan yükselen seslerden dolayı da orada tam olarak anlaşılamadı. Bu insanlar orada bunu kırmak için çok çabaladıysa da bizden gerçekçi bir sesle karşılık alamadıkları için yalnızlıklarında bocalamaktan öte gidemediler.
Vatanımız yalnız ve çocukları birbirinden uzak. Yüreğimizin aklı vatanı hiçbir şekilde vatanı yeni savaşlarla kuramayacağımızı söylüyor. Vatanın çocukları birbirine hasret ve birbirini tanımaya muhtaç. Bunlardan dolayı vatana bizi barışla çağıran ve oraya terimizle dokunmaya çağıran insanlarımıza önce söylemlerimizle sonra eylemlerimizle destek olalım. Hepimizin sıkıntısı yaralanmışlıklarımızın gerçeklerden bizi uzaklaştırması. Bizi gerçekliğe çağıran insanlar emin olun kimsenin yalakası değiller. O insanlar bizim köprümüz olmalı… İnanmıyorsanız söylediklerime buyurun vatana gidin. İnsanlarla konuşun. Gerçeğinizi arayın. Yok bunları yapmayacaksanız artık susun.
Marguş Vezir
10.09.2014
23:13

УРЫС КЪЭРАЛЫГЪУЭР КЪЫДИГЪЭКI ХАБЗЭХЭМ ХУРРЕСАКЪ НЭХЪКIЭ ЕЗЫР ЕЗЫРУ ЗИГЪЭЛЪЭПЭРЭПЭНУЩ МЫ СЫТХХЭРИ ЗЭРЗЫХАХРИ ПСОМИ КУЭДУ ФIЫУЭ ДОЩIЭР

Русский-TÜRKÇE-АДЫГЭБЗЭ
Lütfen farkına varalım!
Iуэхум Фхуэсакъ!

УРЫС КЪЭРАЛЫГЪУЭР КЪЫДИГЪЭКI ХАБЗЭХЭМ ХУРРЕСАКЪ НЭХЪКIЭ ЕЗЫР ЕЗЫРУ ЗИГЪЭЛЪЭПЭРЭПЭНУЩ МЫ СЫТХХЭРИ ЗЭРЗЫХАХРИ ПСОМИ КУЭДУ ФIЫУЭ ДОЩIЭР

““”иджыпсту Урыс Думэм закон яшъта, урысыбзэр зымыц1ыхур къэралым къырамыгъэхьэжьыну. Къэк1ожьыну мыбы хуехэм ар зэрагъэш1эн хуе. “”
НетIэ ищхьэ тет псалъэр Iинтернетым сыщеджащ. Мы хъыбарым хэт еплъыкIэкIэ къыдэкIыну къэралыгъуэ хабзэм урысыми адыгэми ФIы къыхуихьынукъым.
Урыс къэралыгъуэм акъыл ест, нобэмрэ пщедеймрэ емджэФ. урыс къэралыгъуэр ФIыуэ зылъагъу зыФIэщI ауэ апхуэдэу щымыт урысхэр зищхьэм акъыл ит урысхэм иррауши жоуэ сотхыр мыхэр.
Дунейм и нобэмрэ ипщэдеймрэ ФIыуэ Феджэ. Фэ мыпхуэдэ хабзэхэмкIэ урыз къэралыгъуэр лъэщ ФыщIыу ар Фхъума ФызФощIиж ауэ Iуэхур мыракъым зытетыр. Фэ ФымыщIэурэ а ФызпыщIэт америкам ФыдоIэпыкъур. Америкам и гугъэр аращи адыгэм хэкукIэ и гугъэу хъуари игъэкIуэду зыхэс лъэпкъхэм хэшэпсыхьмэ ахэр пропагандакIэ зыщIигъэстэнурэ, адыгэр мырат жиIэнурэ ахэр къыФтыриутIыпщхьэнущ. Куризямрэ, Украинамрэ мыхэр щызэхуишэсынурэ мыхэр IэщэкIэ игъэсэнущ. Мыхэми IэщэкIэ къыФтекIуэн яФIэщIыурэ урыс къэралыгъуэм ибэнэнухэщ. Мыхэм ящIэну Iуэхур аращи икIи адыгэхэр щыпсохэм икIи урысейм икурэ купсэм нэкIуэнухэрэ икIи Фи цIыхум икIи ди цIыхум лей ирахынущ. Фи экономикари зытекъутэнущ, дахэу икIи щэхуу ФыпсоужыФынукъым.
Пэжщ, диаспорам ис адыгэм къыФтеплъэ мыхъу адыгэ куэдщ. Ахэр мыпхуэдэу къыФтеплъэ мыхъуу урысейм нихьэми къэралыгъуэр зэрзэхэзэрыхьынумкIи Фошынэр. Ауэ акъылым жиIэр мыращ, адыгэм сыт ищхьэ къырикIуами нобэ зыхуейр губжь къыФтырахижынракъым. Ахэр зыхуей къудейр япсоукIэр яхъумэнращ. Ар нахъыФIыу щахъумэнур я хэкуращи ар яIэщIэсхыну, ар пэжыжэ яхуэсщIыну гупщысэу хъуами адыгэр зэщIигъэстэнущ. Адыгэр зыхэс лъэпкъхэк хэшэпсыхьмэ мыбы ФыкъелынкIэи зикI Фымгугъэ. Адыгэм зигъэкIуэдыху, пэмыщI Фи жэгъуэгъу лъэпкъхэр къыдэзэрыхьынурэ икIи адыгэр, икIи Фэ Фагъэунэхъунущ.
Пэжщ, урыс къэралыгъуэм итIысхьэжыныр зы хабзэ епхын хуейщ. Ауэ мы хабзэр икIи Фэ, икIи дэ зыдэтщтэФын хуейщ. НэхъкIэ мыбы къыхэкIыну зауэмрэ, банэмрэ тIумкIи дыпшынижынущ.
И хэкум нэкIуэжыу зауэрэ банэрэ имIуэхуу лэжьэнухэр, псоунухэр хэт зэран хуэхъуну? Урыс къэралыгъуэм мыр хуэФащэу зы хабзэм ирипхмэ икIи ди зэныкъуэкъур игъэбыдэнущ, икIи лъэпкъитри нэхъ мамыр ищIынущ. Махуэ къэс маФIэ къыФIщIидзын хуэдэу Фысшышынэ Физ унэгъу хуэдэу Фолъытэри адыгэр мыбы Фыщошынэ. фыкIэрыкI мыбыи зэи Фи унэгъум ФыдэтIыси Фепсалъэ. Фэ маФIэ къыФщIэнэну маФIэм тIури Фызэрисынур тIуми зэвгъэщIэн хуэйщ. Мес Фи Абхъаз политикар дуней екIуэкIыкIэм дахэу Феджэри зэФхъуэкIыФащ. Мыпхуэдэ зы Iуэхур къызэрыхъуныр хэт жиIэрэт? Ауэ акъылым жиIати ФедэIуащ. Иджыи Фи адыгэ политикар дунейм и пэжыгъэм тевухуэ. Адыгэм ФыгурыIуэмэ къэралыгъуэм а и лъэныкъуэмкIэ Фи шынэу хъуари зэдэвухынущ.
Урысыбзэ зыщIэракъым урысейр къэсхъумэнур. Америкам лэжьапIэшхуитIыр дэзгъэуея Iэ террористхэми къухьлъатэ ягъэлъэтэФтэкъым ауэ зэрагъащIащ. Аращи мыбыкIэ, мыпхуэдэ хабзэкIэ зыФхъумэФынкъым. фызхъумэФын закъуэри адыгэмрэ Фэрэ дунейм екIу зы еплъыкIэмкIэ ФызгурыIуэнращ. Фыкъэущ.
Маргъущ Везир Саврум
08.09.2014
22:11

Считаю, что Государственная Дума, которая принимает законы, должна быть осторожна при их принятии, чтобы не споткнуться о них.
Сейчас она приняла закон, который станет препятствием для тех, кто желает вернуться на историческую родину, утверждающий, что без знания русского языка они не смогут вернуться. Но такой закон принесет проблемы не только нам, адыгам, но и русским. Я обращаюсь к тем из них, кто любит свою родину, кто имеет какое-то понятие о любви к своим корням.
Принимая такой закон, Россия думает, что делает хорошо для своих граждан. Но это не так. Сама не зная, она помогает Америке. Посмотрите внимательно на сегодняшний и, особенно, на завтрашний день. Америка сможет воздействовать не только пропагандой. Для Украины она сейчас организовала учебу, как захватить власть и какими средствами. Присылает инструкторов туда. И как только украинцы и их сторонники получат необходимые навыки, знание и оружие, они пойдут на Россию войной. А так как ближе всего к Украине юг, то больше всего пострадает и экономика Кавказа, являющегося житницей. Все народы здесь будут втянуты в войну, разрушится экономика, ухудшится жизнь, погибнут люди.
Не исключаю, что есть люди из диаспоры, ненавидящие Россию. Но сегодня они не собираются ей вредить. Единственное, что им сейчас нужно – сохранить свою жизнь и жизнь своих близких. Но ее можно сохранить только на своей исторической родине. И если Россия принимает такой закон, который препятствует нашему возвращению домой из-за незнания языка, то она подбрасывает хворост в огонь. Это разозлит диаспору во всех странах. И тогда неизвестно, как события развернутся. Но ясно то, что в одном костре сгорят все
Я считаю, что странам, где живет диаспора, и России надо принять общий закон, общие положения, определяющие порядок переселения адыгов, желающих вернуться. Никто из них не собирается воевать. Они хотят жить мирно и трудиться, а Россия укрепит свой международный авторитет и мир среди своих граждан. России не надо бояться адыгов. Не они – враги.
Россия может, когда хочет, мирно решать политические вопросы с народами, как она сделала с Абхазией, где возобладал разум. Пусть он победит и в решении проблем с адыгами. Россию оберегают не только те, кто знает русский язык. Вспомните две американские высотки, взлетевшие в воздух. Те, кто подорвал их, не знал языка, но они его выучили.
России необходимо иметь одинаковый с другими странами подход к борьбе с терроризмом. Проснитесь!
Маргуш Везир Саврум
08.09.2014

22:11

RUS DEVLETİ ÇIKARDIĞI YASALARDA DİKKATLİ OLSUN AKSİ TAKDİRDE KENDİSİNE ÇELME TAKMIŞ OLACAKTIR, AYRICA HEPİMİZ BİLİYORUZ Kİ YAZDIKLARIMI ELBET İLGİLİ İNSANLAR OKUYOR
“Şu anda Rus Duma’sı bir yasa çıkarıyor Rusça bilmeyenleri ülkeye kabul etmemeye yönelik. Vatana dönmek isteyenler bunun farkına varsın..”
Az önce yukarıda yazanları internetten okudum. Bu haberdeki bakış açısıyla çıkarılacak hiçbir yasanın ne Ruslara ne de Adıgelere yarar getirmeyeceği açıktır.
Rus Devletine yol gösteren (!), bugünü ve yarını okuyamayan, Rus Devletini sevdiğini zanneden fakat gerçekte bunun farkında olmayan Ruslara geleceğe dair gerçek görüsü olan Ruslar yol gösterir düşüncesiyle yazıyorum yazdıklarımı.
Dünyanın bugününü ve yarınını iyi okuyun. Bu tür yasalar çıkararak Rus Devletini güçlendireceğinizi ve onu böylelikle koruyabileceğinizi zannediyorsunuz kendinizce fakat iş böyle değil. Siz farkında değilsiniz ancak bu tür yaklaşımlar sadece rakibiniz olan Amerika’ya fayda sağlamaktadır. Amerika’nın derin politikası zamanı geldiğinde vatanından tamamen umudunu kesmiş ve tamamen asimile olmuş Adıgeleri propagandayla tahrik etmek, onlara yeni bir kimlik oluşturarak onları yıkıcı amaçlarla Rus Devleti içine salmaktır. Ukrayna ve Gürcistan’da umudunu kaybetmiş bu insanlar silahlı eğitimlerden geçirilecek silahla size üstün geleceklerine inandırılacak bu insanlar Rusya içlerine sızacaklar. Bu insanlar hem Adıgelerin yaşadığı bölgedeki insanlara hem de Rusya içindeki insanlara büyük kayıplar verdireceklerdir. Bunun üstüne ekonominiz de bozulacak, rahat ve huzurlu günler geride kalacaktır.
Doğrudur, diasporada yaşayan ve sizi sevmeyen Adıgeler sayıca çok. Bu insanları bu düşüncelerini değiştirmeden Rus Devletine kabul ettiğiniz takdirde de büyük sıkıntılar yaşanacağı da doğrudur ve bu konuda çekingen davranmanız da anlaşılır bir durum. Fakat aklın söylediği şudur ki Adıgeler tüm yaşadıklarının karşılığı olarak öç almak için istemiyorlar vatanlarını. Adıgelerin tek derdi benliklerini korumaktır. Benliklerini en iyi koruyacakları yer vatanları olduğu için de vatanlarını ellerinden alacak ve vatanlarını kendilerinden uzaklaştıracak her teşebbüs Adıgeleri size karşı tahrik edecektir. Adıgeler nasıl olsa asimile olup sorunumuz bitecek bahanesine sığınmayın çünkü o zaman bu meselenin içine size düşman uluslar da dahil olacaklar ve hem Adıgeler hem de Ruslar felaketler yaşayacaktır.
Doğrudur, Rus Devletine yeniden yerleşen Adıgeler için belirli yasalar olmalıdır. Fakat bu yasalar hem Rusların hem de Adıgelerin uzlaştığı yasalar olmak zorundadır. Böyle yapılmadığında doğacak olumsuz bedeli her iki halk da ödeyecektir.
Kendi vatanına dönmek isteyen ve çatışmada istemeyen insanların kime ne zararı dokunacak? Rus Devleti bunu akılcı bir yasaya bağlarsa eğer aradaki gerginlik ortadan kalkacaktır ve iki halk da daha müreffeh olacaktır. Her gün evinizi ateşe vermesinden korktuğunuz bir komşunuz gibi görüyorsunuz Adıgeleri. Artık bundan vazgeçin ve komşunuzla artık oturup konuşun. Sizi yakacak ateş her ikinizi de yakacak artık bunu kabul edin. Yeni Abhazya politikanızı dünya dengelerini iyi okuyarak oluşturdunuz. Böyle bir politika geliştireceğiniz kimin aklına gelirdi? Fakat aklın söylediği oydu ve uydunuz buna. Şimdi Adıge politikanızı dünya gerçeklerine göre yeniden belirleme vaktidir. Eğer Adıgelerle anlaşırsanız ülkenin o kesimiyle ilgili sorunları çözmüş olacaksınız.
Rusça bilenler korumayacak ülkenizi. Amerika’daki İkiz Kuleleri havaya uçuran o teröristler de uçak uçurmayı bilmiyorlardı, ama öğrendiler. Sonuç şudur ki çıkardığınız böyle yasalar sizi korumayacak. Sizi tek koruyacak şey Adıgelerle beraber dünya gerçeklerine uyan bir bakış açısıyla uzlaşmanızdan geçiyor.
Marğuş Vezir Savrum
08.09.2014
22:11

БЫЩIЭРАЩ ЛЪАПIЭР БЫЦIЫХУРАКЪЫМ

БЫЩIЭРАЩ ЛЪАПIЭР БЫЦIЫХУРАКЪЫМ

Псори ды цIыхущ. Куэдым махуэ къэс ды цIыхур хыдогъэхъуэр ауэ дыцIыхумкIэ гъэщIэм хэдгъэхъуэращ Iуэхур зыдэщыIэр. Куэд къоувэр утыкум “ар сэращ нахъыФIыу зыцIыхур” жоуэ. Ауэ и цIыхугъэр гъащIэм пкъы игъуэтауи щыплъагъуркъым.

Дэ ди цIэр “цIыху”щ. ЩIыналъэм дыкъыщытехъуа дыдэми щIыналъэм и хабзэмрэ, и цIыхугъэмрэ тхэлъыу дыщытщ. Ауэ дыкъыстехъуа щIыпIэм ицIэм куэд къыджэIэ. Абы и цIэр “ЩIЫГУ”щ. “ЩыпщIэн щIыпIэ”щ къикIыр. ЩIыгум щэкIуэкI лъэхъаным къыщыхъум и цIэри “гъащIэ”щ. Абы щхьэ умщIа цIыху “мыщIэм” къикI щыIэкъым, мыщIэ “цIыхуныгъэ”ми къикI щыIэкъым.

Аращи доцIыху сытри. Ди цIыхуныгъэри хыдогъэхъуэ. Ар махуэ къэси догъэлъагъуэ. Дэ сыт щыгъуэ дыцIыхум гъащIэ еттми мис апщыгъуэм дей ди гъащIэр цIыху гъащIэ хъуынущ. Ди цIыхугъэм и гъащIэ хъуынущ.

Лъэпкъ Iуэхум псалъэр къэсхьынщи доцIыху хъун хуейр ауэ ды цIыхур гъащIэм хэдгъувэн, абы лъэ егъэгъуэтыу гъэпсоун, ар дыщIэн щхьэ куэд дыщIэкъым. Допсалъэр ауэ дипсэм хэлъыр гъащIэм хэтлъхьэу дыпсокъым(=лIа къикIыу аращ). Абы щхьэ екIуэкIыкIэм дыдэпсокъым (екIуэкIыкIэм  екIун). ЩымыIэмрэ гъащIэ зымгъуэтамкIи зыщIыпIи дынэскъым.

Маргъущ везир саврум

06.09.14

23:43

ПСОМ ИПЭ ЦIЫХУР ФIЫУЭ ЛЪАГЪУН ХУЕЙЩ

ПСОМ ИПЭ ЦIЫХУР ФIЫУЭ ЛЪАГЪУН ХУЕЙЩ
Да лъэпкъми щыррещ цIыхум цIыхугъэ хэлъа нэужь Iэ цIыхур ФIыуэ зымлъагъум езым и лъэпкъым дахэ иригъэхъулIэФынкъым. Бгъэгъмэ угъижынщ, быкъутэмэ зэтепкъутам укъыщIэнэнщ.
ЦIыхум и лъэпкъыр нэхъыбэу ФIыуэ щIилъагъур сыт тIэ? Ар ипсэм хэлъ, илъэпкъым дилъэгъуа, псэм зезгъэужь дахэм къыбгъэдокIыр. ЦIыхум ипсэр зыхуыщIэкъур дахэмрэ гуапэмрэ дунейм къытегъэхъуэнщ. ЦIыхум игур щымыуэми и акъылыр щоуэ загъэурэ. ЦIыху акъылыр зыхущIэкъур цIыхум езбы ищхьэр нэхъапэ ищIыу псори езым зэлъэФэлIэнщ.
Дэ ды адыгэпсэщ. Адыгэ цIыхугъэм хэтлъэгъуа дахэмрэ гуапэмрэщ дэ адыгагъэ щIыжытIэри. Ауэ зы лъэпкъым къыздыхэкI зы псоукIэм къигъэщIэу зэрщытым щхьэ адыгагъэр псоун щхьэ лъэпкъыр щыздыхэс щIыпIэ хуэныкъуэщ. ЦIыхум хэлъым и нэхъ кум и цIэр “хэ”щ, аращ “хэм” и “кум” тщIыхуэныкъуэри. Дипсэм хэлъ дахэмрэ гуапэмрэ псо тщIыу гъащIэ еттын тхуэныкъуэщ. Хэкур щымыIэмэ, хэку тщымыпсомэ дыныкъуэщи дыпсокъым. Дипсэр къипсыкIын хуэныкъуэщ. КЪипсычыу дахэрэ гуапэуэ хэлъыр къигъэлъэгъуэн хуэныкъуэщ. Дипсэхэр зэрызыурэ атIкIэ мыткIэ икъухьащи хэлъ дэхагъэм зигъэлъэгъуэФкъым. Псэхэр зэIоч.Псэхэр БэуэжыФкъым. ЦIыхур хэкум щIыхуейр мыбы щхьэ, ФIыгъэщ ауэ ищхьэ ФIыгъэр мыхъуу лъэпкъым и ФIыгъэщ.
Мыбы акъыл хэлщ жоуэ дэсшажьэхэм я нахъыбэм я гугъэ закъуэр лъэпкъкъым, ящхьэ закъуэм ирагъэкIыну щыт езбы ялъэIэсыну щыт зэлъэФэлIэныгъэрщ. ЦIэрыIуэ хъунущ, мылку зырилъэФэлIэнущ. Мыбы лъэIэсын щхьэи цIыху текIуадэри ФIэIуэхукъым. Аращи лIэныгъэм лIыгъэ пылъщ жиIэу къуагъым къыкъуэпсэлъыкIхэм лъэпкъи, адыги я Iуэхукъым. Мы цIыхухэм езбы я IуэхукIэ лъэпкъыр зэрахуэ къудейщ.
Абы щхьэ лъэпкърэ, хэкурэ жызыIэхэм Фахуэсакъ. Фи гумкIэ, ФипсэмкIэ Феплъ Iуэхум. Фи гумрэ Фипсэмрэ хэлъым Фхуишэмэ ФыкIуэ. Абы ФадэIэпыкъу, ядэвубыд яIыгъыр. Мыр ФымыщIэмэ Фэри лъэпкърэ хэкурэ ФхуэФащэкъым. Фызыхэплъам Фипсэм хэлъыр хэмылъмэи ар зетеФкъутэ, Фымгъэбауэ, Фымгъэпсалъэ.
Маргъущ Везир Саврум
05.09.14
23:48

HALKIN SAHİPLENMEDİĞİ İLE HALKIMIZ NEREYE VARABİLİR

HALKIN SAHİPLENMEDİĞİ İLE HALKIMIZ NEREYE VARABİLİR
Hepimiz çok sevindik yaşadığımız ülke yasalar çıkardı, dilimizi, kültürümüzü yaşatabilecek yasal zemine kavuştuk diye.
Hepimiz, bir araya gelince yakınıyoruz. Gidişatın böyle olmaması gerektiğini, bir şeyler yapmazsak toplum olarak asimile olacağımızı ve ne kadar da güzel insanlar olduğumuzu söylüyoruz. Kimse ise toplum olarak bu denli duyarsız olduğumuzu ve yok oluşumuzun asıl sebebinin kendimiz olduğunu pek ifade etmiyor. Çocuklarımıza seçmeli Çerkesce bile seçtirme konusunda oldukça aciziz. Ya birileri bizi sürükleyecek, ya da herkes yaptıktan sonra yaparız düşüncesiyle davranacağız.
Bir üniversitemizde yaklaşık olarak üç yıldır Çerkes Dili bölümü olmasına rağmen bu bölümün neden halen öğrenci almadığı, bu bölümde karşılaşılan sorunları, bu bölüme bin bir umutla gelen ve o bölümün açılmasını sağlayan insanın sorunlarını kimse umursamıyor. Halkımız duyarsız ve umursamaz. Söze geldiği zaman mangalda kül bırakmayan elit insanlarımız maalesef ki ortada yok. Halkı için, dili, kültürü için gerçek ve bilimsel çalışmalar yapan ve halkı eğer elini verirse beraber iyiye yürüyebilecekleri bu insan yalnız örneğin.
Kimse bizim adımıza bizi kurtaramaz. Eğer biz bir şeylerin değişmesi gerektiğini ifade ediyor ve mesele destek olma konusuna geldiğinde kaçıyorsak bizim kurtulacak halimiz kalmamış demektir. Celladına teslim olmuş, ölümünü bekleyen ölüm mahkûmuyuz.
Ey halkım, duyarlı olun. Duyarlı olmak halkın adına çalışan insanlara maddi ve manevi olarak yardımcı olmaktır. Ayrıca “Biz yardımcı olmak isterdik, ancak nereden bilelim o insanın bizi aldatmadığını!” gibi bahanelere de sarılmayın. Kimse kusura bakmasın ancak herkes kimin halkı için çalıştığını gayet iyi biliyor ve o insanlar iyi tanıyor. Artık silkinelim ve uyanalım. Ya da artık eyleme dönüşmeyecekse konuşmayalım, ölüm uykusuna huzurla yatalım.
Marguş Vezir
04.09.14
23:29

ХЭКУМ, АДЫГЭ КЪЭРАЛЫГЪУЭХЭМ Я ТХЬЭМАДЭХЭМРЭ Я УНЭФЭЩIХЭМРЭ ЯХУЭГЪЭЗАЩ

ХЭКУМ, АДЫГЭ КЪЭРАЛЫГЪУЭХЭМ Я ТХЬЭМАДЭХЭМРЭ Я УНЭФЭЩIХЭМРЭ ЯХУЭГЪЭЗАЩ

Псом мыхъуми Фи нахъыбэм Адыгэгу ФызэркIуэцIылъыр дощIэ. Адыгейм пэмыщI адрей къэралыгъуэхэр лъэпкъ тIурытым я къэралыгъуэу зэрзэгуэтым щхьэ хъеипIэ куэди зэрывмыгъуэтри къыдгуроIуэр. Ауэ ФщIэФын куэди щыIэу, зэрывмыщIэри дигу къоуэр.

Псом япэ хэкум икIи адыгэу икIи балкъарыу, икIи къаршеуэ икIау мэлуанихым щIигъу цIыху щыIэщ. Мы цIыхухэм я пщэдейр икIи езбыхэм икIи урысей къэралыгъуэм и къэкIуэным щхьэ зы гуэрэм епхын хуейкъэ? Мы цIыху бжыгъэр хэкум щыIэм нэхъри нахъыбэщ. Мыпхуэдэу екIуэкIмэ, зыри зэмхъуэкIмэ Iуэхур лъэныкъуитIкIэ зыгуэр едмыпхмэ къэхъуну Iуэху дысхуэмейхэр дауэ ФгъэувыIэну? Адыгэ закъуэр хэтхыу лъэпкъ Iуэху жытIэФкъым жыФIэмэ Фыкъуаншэщ. Адыгэм пэмыщI зи хьэкъ зыгъэкIуэдахэри къыхэвгъэщыурэ мы Iуэхур евгъэкIуэкIыФынщ. Фи нобэ къудейр дауэми еФхьэкIынщ, ауэ икIи хэкурысхэм икIи урысхэм я пщэдейм хэкыпIэ гугъу зиIэ Iуэхухэр къэхъуу щIидзэм хэт и гъащIэр тыншыу щесхьэкIынур хэкум къыжыФ-Iэ.

ЗэрыФлъэгъуащи зыри зэрывмыщIэм щхьэ вахьабист жыхуэФIэхэр хэкум нырагъэзэрыхьри хэтми (урысми адыгэми) Фищхьэр ягъэузащ. Псори зэхэзейхуе ФащIащ. Ди цIыхухэр текIуэдащ, экономикам зиужьакъым.

Пэжщ, хэхэсхэм сытри яжьэ къызэрихьыу жаIэр. ЖаIэхэм я нахъыбэри щIым теувэкъым ауэ Фэ а жаIэхэр пэжым къытеФшэн щхьэ, пэжыр ахэм ягурывгъэIуэн щхьэ сыт ФщIа? фщIа закъуэр полицияхэмкIэ цIыхухэм лъэныкъуитIкIи текъузэнращ. Мыбы сыт къихьар: зэщыгугъуншэныгъэрэ, хэгъэзыхьыныгъэрэщ.

Дуней политика екIуэкIыкIэм гу лъыФтэтэмэ адыгэри урысри зэхэзейхуэ мыхъуу зэрзэгурыIуэн хуейри къывгурыIуэнт. Куризиям, Америкамрэ дыгъэ къуэхьэпIэ лъэпкъхэмрэ хэкум щагугъэ Iуэхухэм гу лъыФтатэмэ икIи урысым икIи адыгэм къекIун хуэдэу зэрзэгурыIуэФынуми гу лъыФтэнт. Пщэдей, дыгъуасэ вахьабистхэр хэкум къызеррагъэзэрыхьам хуэдэу куризям щагъаса “дэ зауэ нэхъ гъуэгурэ гугъэрэ диIэжкъым” жызыIэ дияспора адыгэм къигъэлыдыну маФIэр дауэ ФгъэункIыФIыну. Урыс Iэщэр мыбы пэувынурэ икIи хэкурысхэр икIи хэхэсхэр икIи урысхэр мыбы текIуэдэнукъэ?

Аращи дияспорам ФитхьэкIумэр ФIэФкудэкIэ нобэр ФIыуэ блэвгъэкIми пщэдейм куэд къэхъунущ. Фэ Фищхьэ къудейм нэхъ пщэдейм Фемгупщысу щытмэ зыгуэрэхэр зэревгъэкIуэкIын хуейр гулъытэ Фхуэхъун хуейщ. Ипэ дияспора Iуэхухэм еплъыну зы къудамэ къызэIуФх урысей къэралыгъуэм ФыгурыIуи. Я хэкум щылажьэу щыпсоуну, абы япщIэнтIэпс нэсхъынухэм я Iуэхухэр Фгъэтынш. Хэхэсми яжэФ-Iэ занщIэу хэкур зыхуэныкъуэр: “дэ зауэрэ банэрэ тхуэныкъукъым, политика къыздэвмыхь, лъэщ дызэрхъунур лэжьэнращи лэжьэн цIыхум дыкъуэтщ” жыФ-Iэ. Дуней екIуэкIыкIэм адыгэр дэнэ хуишэми мыр гурIуэгъуэу цIыхухэм явгъэлъагъу. Дияспорамрэ урысеймрэ зэдэтIысыу пщэдейм зыдыхуэкIуэнухэм унаФэ зыщыдащIыну махуэр Фгъэхьэзыр.

Хэхэсым щыIэ гупщысэхэр икIи адыгэм икIи урысым язэрщхьэпэн, тIуми зэрзыдащтэФын гупщысэм зэртеФшэным Фелэжь. Ауэ ФщIэ Iуэхуу хъуари бжэ къуагъхэм щывмыщIэ. Лъэпкъми урысми сыт екIуэкIми явгъащIэ. Хэкури ди цIыхухэри икIи Фызыхэс урысхэри маФIэмрэ зауэмрэ хуэзмышэну гупщысэсэм псэ хэфлъхьэным ФхущIэкъу.

Маргъущ везир саврум

03.09.14

15:56